Seleccionar una pagina

Barrutlatges

0 |

Lei Bauç de Provença, fortalesa deis Aupilhas

« La Pouësio èro tant drudo, / La court baussenco tant letrudo, / En aquéu tèms ! Aviés aqui Vidau, aquéu / Que faguè milo tressimàci / Emé sa loubo ; Bounifàci / De Castelano, e, plen de gràci, / Bertrand de Lamanoun, e Rougié noun mens qu’éu », es ansin que Frederic Mistral nos fai cabussar amb son òbra Calendal au còr de l’univèrs medievau de la ciutat dei Bauç, un luec mitic a quauquei legas de son vilatge natau de Malhana. Un barrutlatge dins lo país deis Aupilhas es de segur un viatge fòra temps, un moment fòrt, empastat d’Istòria, de poesia, de lutz, d’esbalausiment, e tot comença ambé Lei Bauç de Provença : la clau d’un massís de garriga que senhoreja sus la plana de Crau.

Es una nau de pèira, un vaissèu de cauquier que s’enaura a 200 mètres e sembla de voler se destacar per jónher lei niulas avau, dins sei varalhs camarguencs. Son quite nom : « Bauç » es un tèrme occitan per designar leis auturas rocassieras, es en 1958 que leis autoritats i fan un apondon per donar l’actuau : Bauç de Provença o Baus de Provènço en grafia mistralenca. Es d’aquí que nos ven lo nom de la « baucita », un minerau que foguèt descubèrt aquí… Lei cèltas i tenguèron un oppidum pròchi de l’antica ciutat de Glanum (sus la comuna vesina actuala de Sant Romieg) que vau d’alhors lo còp d’uelh tant lei vestigis ne son rics e lo trabalh arqueologic remirable. Influençat e inspirat per lei foceans de Marselha aquèu pòble mauconegut foguèt conquistat per lei romans puèi lo luec, idealament situat, venguèt pauc cha pauc un castrum e enfin una ciutat fortificada rica e poderosa de Provença medievala.

Lei senhors dei Bauç èran mèstres d’un domèni feodau de 79 vilas e vilatges a l’entorn, se disián descendents dau Rèi Mage Bautezard e s’opausèron violament ai catalans de Barcelona dins lei guèrras « bauçencas », espasa a la man, en cridant sa devisa : « A l’azard bautezard ! ». Coma senhors independents laissèron una marca importanta dins l’imaginari provençau. En portant son regard sus leis aupilhas : es un país de ròca que se desvela, atacat de mistrau e traversat de « gaudres » (sovent secs) que venon ribièras de deluvi ai pluèia d’automna. Lei còlas alentorn son una convida a la passejada, i grelhan l’avaus, l’èuse, lo pin blanc e lo pin gavòt. Tant vòu d’i anar fòra-sason, per evitar lei toforassas estivencas. I podrètz bensai crosar l’agla de Bonelli, lo vautor percnoptèra o encara lo faucon crecereleta, d’espècias pron raras e protegidas que trobèron refugi dins leis espandis bauçencs.

Van Gogh venguèt s’inspirar e cercar la lutz qu’inondèt son òbra dins aquelei païsatges largs e dubèrts. Ara una anciana carriera esplechada au sègle XIX e transformada en luec de projeccion d’imatges lumenós, a la Val d’Infer, sus la rota de Malhana, aculhisse d’exposicions d’art dichas « immersivas » que son d’una beutat trebolanta. Es d’alhors dins lo laberint dei galariás cavadas de la Val d’Infer que Jean Cocteau virèt son film « Le Testament d’Orphée » en 1959. Encara e totjorn la pèira, la ròca, lo minerau : la matèria primària, coma per nos rapelar que tot parçan dau monde tèn un pauc de sa totalitat. Un passatge per lei Bauç vos cambiarà, vos portarà mai luenh, emai fuguèsse per una oreta…

A prepaus de l'autor

Silvan Chabaud

Silvan es redactor al Diari, òc, mas carga mai de casquetas qu'aquela : jol nom de "Chab" canta dins Mauresca (Fracàs Dub) dempuèi la creacion del grop en 1999, e tanben dins Doctors de Trobar, doas formacions que fan sentir qu'es lo Massilia Sound System que lo faguèt cabussar dins l'emplec vivent de la lenga occitana. La lenga la maneja d'alhors tant que publiquèt un recuèlh de poesia, "Leis illas infinidas / Les îles infinies" (Jorn, 2012). Enfin, Silvan es universitari, autor d'una tèsi sus Bellaud de la Bellaudière, poèta provençal del sègle XVI e actualament cargat de corses a la facultat Pau Valèri de Montpelhier.

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs articles

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !