Seleccionar una pagina

Clic & Scroll

0 |

Viralenga Viramonde

Lo Clic & Scroll aqueste que se’n va tà la pesca aus indicators de diversitat lingüistica : de qué clicar, scrollar, escotar en mòda tor de Babel e descubrir un haish de lencos existentas. L’umanitat que practica haut o baish 7 000 lencos e quauques milierats de dialèctes. Segon los lingüistas, 80 % deus umans qu’emplegan 80 lencos. Que demoraré donc 20 % deus
locutors entà s’exprimir en milierats d’autes parlars. Aquí ua seleccion de tres mapas suu web, entà’s passejar de viatges sonòrs en enjòcs geopolitics de la diversitat.

Permèr planisfèri de bon surfar, la localingual accessibla a l’adreça localingual. com : en clicant sus un país de la mapa, ua colona que’s desplega dab ua lista de lencos parladas preu país en question, hornidas de mots e frasòtas a escotar. Que balha tanben accès a ua version escriuta e legida de la Declaracion Universau deus Drets de l’Òmi. Lo contienut d’aquera mapa interactiu qu’ei neurit preus internautes, qui perpausan enregistraments sonòrs. Totas las zònas deu monde ne son pas cubèrtas dab lo medish succès. Mantruns país d’Africa qu’an besonh contribucions. Deu costat deu Quebec, o deus país latino-americans per exemple, que s’i ved un cèrta estrambòrd en las participacions, on lo nivèu de lenco meilèu hlorit muisha las especificitats locaus de las lencos mondiaus. Las lencos minoritàrias e regionaus que son presentas, mes la version en mapundungunLenga deu pòble Mapuche, originari deu sud de Chili e d’Argentina de la Declaracion Universau enqüèra n’ei pas en linha. D’aulhors, la version occitana qu’aten lo son miélher ! Que’u carré ua prononciacion mei rigorosa e mei fluida, entà paréisher drin, a las aurelhas de l’internet sancèr.

En aost de 2017, lo Monde diplomatic que publiquè un dossièr dedicat a la geopolitica de las escrituras. Pertocant las lencas minorizadas e la diversitat lingüistica de bon preservar e desvolopar, la question de l’escriut que’s pausa. Que i a « mila e ua resisténcias a l’alfabet latin » coma ac titola lo mèdia. Lo noste alfabet latin qu’arraja suu territòri mondiau tot. Totun las escrituras autas que contunhan de ganhar terrenh, pr’amor deu nombre de locutors qui ei a créisher.

Tau com entaus idiòmas, la causida d’un alfabet b’ei politica. Estar un territòri enter duas granas poténcias e passar d’un empire a l’aute que pòt har cambiar d’escritura. La mapa pro clara que coloreja per zòna los territòris on los alfabets e’s practican, mudan, coabitan. En Asia centrau, qu’an viscut ua alternança de quate alfabets en un sègle, a saber l’alfabet arabe, mongòu, latin e cirillic. Imaginatz-ve cambiar d’alfabet ! Quin viatge !

La nosta tresau mapa : atlas.limsi.fr. Despuish lo mes de julhet passat, que’s passeja per la ret l’Atlas sonòr de las lencos regionaus de França. Ua carta interactiu qui’s clica e qui s’escota. Un punt qu’equivau a ua comuna, ua vutz, feminina o masculina, qui legeish la fabla d’Esòpe contant la peleja enter la bisa e lo sorelh. En occitan, las variantas sabrosas que passan de sorelh, a solelh, só o solèu, e de bisa, a zízola, aura, mistrau, cèrç o cisampa. Que s’i audeish au parlar medoquin deu nòrd de Gasconha, a l’article « le » de Tolosa, Foish, Caraman, Caudabronda. Que’s pelejam, que’s charpinham, que hèm au meu har, se chacalham, se brejam, se garrolham, s’escharpavam… Quan en peitevin, que’s pigonham o que’s chicanham. En mei de desassedar un curiosèr de las lencos de l’exagòne, dab un centenat d’escantilhs sonòrs, la mapa qu’esboça aus parlars de transicion d’ua familha lingüistica a l’auta. E qu’i son totas : las lencos romanas, d’oil, d’òc, catalana, còrsa e franco-provençau ; las lencos germanicas, alsaciana, flamanda occidentau, francica ; e las autas lencos basco, bretona, creòl de Guadelopa e creòl de la Reünion. L’etapa a viéner : plaçar las lencos shiuladas e lencos deus signes !

A prepaus de l'autor

Caroline Dufau

Bearnesa expatriada a Tolosa, Carolina Dufau, dicha Carò, es una artista de terren, mai tots-terrens, de la cantèra, art que mestrèja "de com cau", fins a la vidèo al dintre del Collectiu Dètz. Carò canta dins lo grop 100% femenin Cocanha e dins d'autras formacions, e es tanben redactritz al Diari.

M’aboni !

Far un don al Diari

Anóncia

Los darrièrs articles

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !