Seleccionar una pagina

Per la veirina entredubèrta

0 |

Convit a viatjar

En causir una tematica tan geograficament aluenhada, vòstre jornal cultural vos voliá segurament portar d’evasion. Pr’aquò a l’ora d’escriure aquela cronica, coma sèm pas segurs de la redobertura de las frontièras, tant val cercar lo despaïsament a sa pòrta dins una vila occitana ont espeliguèt una creativitat populara tanlèu la debuta de son istòria. S’agís pas de Marselha mas de Seta, ont lo parlar setòri apareis coma lingua franca tanlèu la creacion del pòrt en 1666.

Atal, Gaston e Jacqueline Bazalgues nos menan dins un univèrs setòri popular amb lo recuèlh Écritures populaires sétoises. Lo despaïsament es pas solament geografic, es un viatge dins lo temps. Contes, cançons, fèstas, crits, tròces d’opèra, poesias, totes los mejans d’expression son estudiats e presentats. Son pas tant los tèxtes expausats que son interessants, mas tanben l’analisi que n’es faita ; s’es una publicacion de l’IEO, l’obratge se va pas interessar sonque als documents en occitan. D’efièit, « Seta, vila sens nom / Montanha sens rason / Pòrt sens ribatge / Abitat per de sauvatges » (ritornèla dagtenca) en tant que vila novèla a totjorn conegut la situacion diglossica entre occitan e francés. Lo francés es utilizat per l’ascencion sociala, l’occitan exprimís l’irracional, lo lengatge del còr, la palhardisa e autras foncions bassas. Es doncas pas de nauta literatura que se tròba recampada mas un fais de pepitas anecdoticas que van tornar pintrar la Seta d’abans Brassens.

Dins los contes reculhits a Seta, pas de bruèishas e bruèishes. Es una vila novèla : los paisans e lor monde fan pas partida d’aquel imaginari. La tradicion orala serà mai prosaïca, mai faceciosa, faita d’istòrias de vesinatge de la mena « Es un Setòri, un Dagtenc e un Mesaud que van a París ». Los de Frontinhan son los « ventres blaus », Agde es una vila negra poblada de brigands e totas aquelas afirmacions son pas aquí simplament pr’amor de guèrras de vesinatge. Aprendretz que los ajustaires de la barca roja son los de l’estanh ; los de la barca blava venon del costat de la mar.

Per èstre mai immergit encara dins aquel viatge espaciotemporal a Seta, ajustem un pauc dels crits dels mercands de carrièra qu’i son repertoriats. Entendètz ? « Avèm l’artemisa, madama, l’artemisa ! Vos la penje au panau de la camisa ! ». Son lo rebat d’una economia. L’usatge de l’occitan marca una apartenéncia sociala. E caldrà pas desbrembar los dos compositors d’operetas Georges Barthelemy e Philippe Goudard. Lo primièr metèt sas rimas al servici de publicitats rimadas, que los Bazalgues dison pròchas de la literatura carnavalesca. Jutjatz-ne un pauc : « Quand les femmes sont un peu rances / quand le retour d’âge les vieillit / elles ont besoin d’la Jouvence / La Jouvence de l’Abbé Soury. Désireuses de toujours plaire / Elles achètent son produit / Alors tout en les r’gardant faire / l’Abbé Soury… ! ». Precision : son escritas per d’òmes amb los dos sens del mot « per ».

Demòran encara un fum de causas per animar complètament lo tablèu. Lo dangièr èra plan aqueste : balhar de veire de Seta una carta postala, l’imatge sus la quala la vila jòga uèi, un imatge folclorisant, al prejudici del viscut. Pr’aquò aquela literatura orala aguèt rarament dret a la publicacion. Lo present recuèlh a l’encòp englobant e menimós o li permet en ensajant de liurar fidèlament un univèrs sens obeïr a las mòdas e a l’estetisme d’uèi. I vau demorar encara un bocin. Braves potons de Seta.

Écritures populaires Sétoises

Gaston et Jacqueline Bazalgues IEO edicions 2002 ISBN 2 85910 306 6 16€
Ne'n saber mai

A prepaus de l'autor

Cecila Chapduelh

"Ai res a dire ’Quilhs mots catan res N-um l-i vei la fuelha per darrier E si son ’quí, son venguts per asard Per asard de ’quelas pensadas nivolosas Sens color, sens gost, inconsistentas Inconsistentas, demoratz ! Setz de ieu, seretz de mon lengatge. Ai res a dire E ben zo vau dire."

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Inline Feedbacks
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !