Seleccionar una pagina

D'escart e de talvèra

0 |

Niça de totas eras talvèras

Quin parlar d’un lòc tan celèbre e que tot just ai traversat en torrombiòla ? Ren que no sabi de Niça, sonque en imaginacion. Mainat, qu’entené a parlar dera Còsta d’Azur, un país on no i a pas d’ivèrn ça disian, e on vivian en palais eths miliardaris, autan díser eth Paradís sus Tèrra ! D’auguns deths nosti « Americans » que s’i anavan passejar quand avian pro ganhat. Condes ?

Pr’aquò, n’ai cap podut arribar a uei sense apréner pecics d’Istòria e d’istoèras d’aquera Ciutat pro estonanta, qu’ei passada en tan de mans desempuish era Antiquitat, e qu’òm seria temptat de véser cosmopolita, ua Estela tostemps a cambiar de lum e de plaça. Pas estonant que sia mes que passat pr’aiquí un Guillaume Apollinaire, noste poèta eth mes d’enlòc e totun aimador dera França coma cap, ath punt de morir per era.

Friedrich Nietzsche, eth, que celebrèc era Riviera e doncas Niça coma era patria deth solelh que tan li mancava enas bromas germanicas. Mes autan trobava eth quartièr francés « insuportable », espècia de resèrva borgesa, autan li agradava eth quartier italian, eth mes ancian, on aimèc a víver e on valia mes conéisher era lengua italiana.

A Niça èra naishut en 1807 ua espècia de Che Guevara d’aqueth siècle, eth Giuseppe Garibaldi, e aquò qu’acaba de balhar ua idèa d’aquera ciutat que damb quauques milierats de poblans joguèt un tau ròtle istoric, e ne jòga pas tan auei cresasque damb entorn deth milion. Que’n entenem a parlar en domeni deths espòrts, e qu’apreni que nasquèt a Niça eth noste gardian de but dera equipa de França Hugo Lloris.

Un cèu tan pur en tota sason qu’a fèt vier sus era Riviera mes d’un pintre, d’un musician, d’un arquitècte, d’un artiste, Auguste Renoir que i tenguèt un talhèr, Paganini i nasquèt e s’i moric mes eth imatge que nos fèm de Niça qu’ei pr’aquò eth d’un reiaume deth Torisme, e era Promenada deths Anglesi no pòrta cap per azard aqueth nom. Quin no pensar ara Reina Victòria !
E puish eras causas que’s son ennegridas pera politica, damb actors coma Jacques Médecin, entr’autis politicians maquiavelics. E çò mes grèu, solide, estarà eths episòdis d’atemptats terroristas, dont eth dera Basilica, que nos empachan de somiar encara deths imatges d’Epinal deth temps de mainadèra.

Que deishi a de mes sapients eth parat de parlar deth niçard, varietat de provençau dont coneishi pòc eths que l’an escrivut, que vergonha me’n vié. Que cresi qu’en francés Niça se pòt enorgulhir d’un Le Clézio, e qu’espèri qu’amics nos van fèr descobrir calams provençaus !
Peth moment que poderia tornar escotar era votz de velós deth Moustaki que’s moric a Niça en 2013, eth vengut d’Alexàndria, eth que’s cantèc « métèque », epitèta qu’ai pensat dar a ua Ciutat qu’a acuelhut tot un Orient, e mes qu’aquò…

close

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

A prepaus de l'autor

Miquèu Pujòl

Un « Gavatch » en « Diari ». Nascut eth 27/01/1932 a Ercé en Haut-Coserans, qu'è parlat «gascon ara popa, qu'ei era mièva prumèra lenga, mes passat peras escòlas guèita qu'ensenhè eth francés (e un chic latin e grèc), e eth « occitan » que'm demandèren d'ensenhar enas annadas70. Militant dera Causa que venguè doncas , e encara mes enas annadas 90, quan m'arretirè en Bigòrra. Actor de Radiò-Païs, autor de Cronicas en Jornau locau, de plan de tèxtes de tota mèna en revistas (Païs Gascons Per Noste, Reclams, Gai Saber, autes...) e per mantun Concors d'expression gascona, actor deths « Amis d'Aulus et de la vallée du Garbet », embauchat en dus filmes, « l'Orsalhèr » e « la Vallée des Montreurs d'Ours » en qualitat de petit-filh d'un Orsalhèr. Que i a monde que m'an coneishut militant communiste pueish gauchiste deras annadas 50 a 80, e sindicaliste deths peluts en licèu de Murèt. Que som riche de cinq mainats, autant de petits-mainats, e de dus arrèr-petits-filhs. Que contunhi de participar aths « Amis d'Aulus, e a Radio-Païs on è fèt pielas d'emissions desempueish 1993, uei « Navèras camadas » on parlam de tot en gascon. Qu'è responut ara invitacion deth « DIARI », on è volut èster « d'Escart e de Talvèra » coma som tostems estat, militant mes en ensajant de no pas pèrder era capacitat de reflexion, enraïgat e dubèrt, en particulièr en presentant escrivans un chic desbrembats o costats mau coneishuts d'aquestis. « Gavatch » que 'm volè aperar quan escrivè, cada setmana annadas e annadas, ena « Nouvelle République de Tarbes », Gavatch qu'ei un qu'ei d'aci e non ei tot a fèt , Coseranés en Bigòrra, gascon cap e tot mes qu'aima a parlar de Mistral, de Bodon, o Delpastre coma de Camelat, qu'aima eth francés e d'autas lengas, d'escart e de talvèra se voletz. Maishant cantaire, qu'è escotat tots eths cantaires, eths dera Hestejada de Bigòrra, e de plan de coralas, e en eths melhors Marti eth prumèr, Nadau, et tots eths qu'an seguit, d'Eric Fraj a Marilis Orionaa. Mes que m'agrada d'entener "le Chant des cerises", Montand, Brel, Brassens, e tutti quanti, e uei de mes en mes eths grans dera "musica classica", Mozart, Bach, Verdi, tot Intermezzo ara TV... qu'avetz endeviat ! Pr'aquò, quin plaser d'entener un arrèr-petit-filh attacar dab un auboès deth Coserans o un filh dar-se'n dab Nadau ! Miquèu Pujòl

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Retorns en linha
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Anóncia

Lo CalenDiari

La letra del Diari

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

Los darrièrs clips

Cargament...