Seleccionar una pagina

Adishatz monde

0 |

A cadun lo son

Dens l’emission Viure al País du 22 d’aost engoan, suu tèma de la literatura, Joan Frederic Brun, escrivan occitan d’auèi, digoc de la lenga occitana qu’èra bravament magica, plan hèita peu raconte mitologic. Vertat se’n mancan pas de contes e de racontes dinc auèi ent’ac pleitejar !

D’aqueth costat deu Gèrs totun, país de la plana de Tolosa, las legendas pirenencas, broishs o broishas, posoèrs, Pirèna e daunas blancas s’i son totun pas tostemps escaduts dambe l’imaginari populari. En 1901 quand l’Onorat Dambielle publiquèc lo son obratge La Sorcellerie en Gascogne tà arcastar tot çò de la hatilheria e de las soas cresenças, atraces ridicules hèits tà espaurir au monde, la tièra èra encara longa mes, tot aquò d’estar amagat o desaparegut, èra dejà de mau amassar. D’alhurs, se l’ase roge de Bladèr, contaire gersés deu sègle passat, n’ei pas qu’un maishant cocarro mes lo diable eth mème, los contes de Gasconha son mei que mei de racontes agradius e plasents tà’s divertir a la velhada. E s’aqueth diable de la mitologia occitana se’n harta pas de’s virar en bèstias maleficas de tot escantilh tà enganar au praube paisan, hè gai d’ac legir que demòra cada còp en de balas : lo paisan gascon, tostemps mes roat se’n ganha totas las escasenças !

Solide, manca ací la valor ajustada que la mitologia a besonh ; tau coma los mites grècs ont l’òme hè cara aus dius de l’Olimpi per la grandor deu país o l’afirmacion de sa libertat. Pramor d’Artanhan n’ei pas Ulisse ! Qu’ei un mosquetari gascon deu rei de França vengut legendari en un roman de capa e d’espasa. Alavetz coma d’Artanhan, tot çò de portada drin simbolica auèi son tant coma petitas mitologias contemporanèas. Atau, mosquetaris, berrets, chancas de las lanas, despelucadas d’autes còps o que sabi jo poden hèr rampèu a la Tor Eiffel, la DS Citroën o lo torn de França deu repertòri de Roland Barthes dens lo son libe Mythologies (1968) !

Tanplan au monde de la tasca de Gasconha, de tostemps enlà, ne’u convenguen benlèu pas tròp las mitologias guerrèras. Dens lo celèbre poèma Lou beray e Naturau Gascon peu Lomanhòl Joan Giraud d’Astròs publicat en 1636, un aulhèr deu desseparar las quate sasons tà díser quina ei mes beròja. En tot hèr lo son pleitei l’aulhèr qu’estruça de plan lo praube París eròi de la mitologia antica e encausa de la guèrra de Tròia :

Ni nou haré coume aquét pec
que per aoüé suu tepé d’Ide
Jutjat Benus la mes poulide
Tant de magaigne se croumpec

Cau saber que París d’aver deu son sicap jutjat Vènus mes bèra d’enter totas avèva enmaliciat la divesa de la guèrra. S’agish donc per l’aulhèr de jutjar dambe pro de prudéncia tà s’ac virar de la causa, a mens d’estar un pèc e riscar qu’ua sason s’esbijarre !

Alavetz, e que l’Onorat nos perdone tà acabar dab un bocin de magia, tornem un còp encara cap au broishami, que tà’s guarir deu sanglòt cau tot simplament díser e tornar díser la sonsaina seguenta :

Janòt, as le sanglòt ?
Passa le riu, copa-te-le còth

Òc-ben, çò de dit, dit ; se ne’n guarissetz pas d’aqueras paraulas benlèu serà de’vs n’arríser e de tot biais auratz aprés un tròç de gascon !

close

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

A prepaus de l'autor

Francesa Truflandier

Soi neishuda a Paris, de soca gascono-alpina. Èri ensenhaire en lenga inglesa. Èi viscut dins Gèrs dempèi 2002. L’occitan, que mis grans e ma maire parlavan tostemps amassa, m’i soi botada aquí dins lo men vilatge, puish dambe l’ajuda remirable deu Collègi d’Occitània, deu Cfpòc de Tolosa e de Seuvalada en Biarn, de la formacion professionau a Aush e mantun autes : l’Academia de gascon de Sheishan en Astarac, los talhèrs de lenga deu Gèrs a Saramon e en l’Isla de baish, l’estagi de l’escòla d’estiu de la Guépia. Ei tanben participat a l’arcuelh deu Felibritge aqui. Soi venguda ahuecada de literatura, d’istòria e d’escritura occitanas. Èi escriut articles per "País Gascons" la revista de Per Noste, e ua petita cronica dambe l’escaish nom deu "trauca-sègas" dins "Le petit Journal du Gers". M’interessan tanben fòrça lo patrimòni, la musica tradicionau, las danças occitanas e la literatura iberica (castelhan e catalan).

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Retorns en linha
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Anóncia

Lo CalenDiari

La letra del Diari

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

Los darrièrs clips

Cargament...