Seleccionar una pagina

Reportatge

0 |

Los Cercles de Gasconha

Quin parlar deu parçan gascon girondin shens evocar lo hialat deus Cercles de Gasconha ? Aqueths aròus que son cafès associatius ubèrts a tots, on lo monde e s’ i arretròban tà béver un pion, escotar un concèrt de jazz, grasir d’un repaish o participar a un concors de belòta. Que’s vòlen punts neuralgics d’un territòri comunau. Uei los vint-e-tres cercles, despartits sus dus departaments au sud de la Gironda e au nòrd de las Lanas, que son tanben los guardians d’ua istòria comuna hèita de coabitacion sociau e politica.

Enter Vasadés e Hauta Lana, los Cercles qu’an jogat un ròtle màger entau desvolopament d’aqueths territòris d’obrèrs deu pinhadar (gemaires, meteièrs, segaires, picaires…) botant en contact e en sinergia las classas sociaus. Creats en las annadas 1820-1830, qu’èran aròus de notables, meilèu embarrats e reservats taus òmis aisats, au començar. Lo vam politic republican deu moment que n’obrishó las pòrtas de cap tà d’autes mitans populars mei modèstes. Paisans e obrèrs, tots n’èran pas alfabetizats mes totun atalentats de las novèlas politicas. Qu’i vienèvan léger o hà’s léger la premsa. Cercle de la concòrda, de la patz, de l’union, de l’aviéner, deus ciutadans… Los noms causits taus establiments que suslinhan l’enjòc deu moment. Ja que lo reglament estremi las devisadas politicas e tota fòrma de propaganda, que’ns podem totun imaginar quin tot aqueth monde de categorias sociaus desparièras pleitejèvan hens aqueths espacis d’experimentacion democratica. Un crusòu, com e’s ditz, en aquestas temporadas de segotidas societaus. Dotze cercles a Vasats, dètz-ueit a Lengon… Un deus mei vielhs, lo Cercle de l’union des travailleurs de Vasats qu’estó fondat en 1883. La lei 1901 de las associacions que favorizà l’espelida d’aqueths lòcs de mixitat sociau. Uei, que i a bròia pausa los cercles e son ubèrts a la hemblas. Mes qu’a calut aténer la fin de la guèrra de 39-45 tà que sortin chic a chic deus ròtles de cosinèras.

Los cercles que son adara avalorats per societaris valents e ben·hasents, qui hèn virar la botica mercés a un engatjament benevòle. E qu’a calut batalhar tà non pas daishar pérder aqueth riquèr territoriau. Vint ans a, los membres deus cercles lanusquets de Sòra, Lucsèir e Pissòs, que se n’anón trucar la pòrta deus autes cercles girondins : « se volem contunhar a existir, que’ns cau amassar e har conéisher » çò dishó l’Alain Crenca, president a l’epòca deu Cercle de Pissòs. Atau que vadó la Federacion deus Cercles de Gasconha lo 20 de març de 1998. Qu’èran ueit establiments, adara que son vint-e-tres. A Vasats, Capsiuts, Birac, Canejan, Gajac, Landiràs, Lengon, Loishats, Lo Nisan, Luc mau, Noalhac, Preishac, Rions, Sent Sefrian en Gironda… Brocars, Garenh, Labrit, Lesgòr, Lucsèir, Pissòs, e taus mei estremats, Sent Justin, Lo Mont e Sòrt en Shalòssa.

A la debuta, la federacion qu’avièva viradas d’un quinzenat de concèrts o espectacles. Adara un cinquantenat d’eveniments que son organizats a l’annada. Sostienut per las collectivitats au mei deu Parc naturau de las Lanas de Gasconha, aqueth hialat qu’arrepresenta un malhatge territoriau preciós qui aubèrga e neureish un vam associatiu amassaire. De que güeitar vitècas e optimistas las nostas ruralitats.

Histoire et vies des cercles de Gascogne

Patrice Clarac, Jean-Jacques Fénié, Isabelle Loubère
Edicions Confluences, 2014.

A prepaus de l'autor

M’aboni !

Anóncia

Lo CalenDiari

Obrir lo CalenDiari

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !