Seleccionar una pagina

Istòria

0 |

Combatre a tot pèrdre ambe la França liura [Episòdi 4]

“Se battre avec la France libre à tout prix” es una entrevista de Jacques Modesti per Jean Lopez realizada a Marselha lo 13 de novembre de 2018 e publicada a l’origina pel magazine Sciences & Vie Guerres&Histoire.

Jacques Modesti es nascut en 1923 a Marselha (i viu encara) dins una familha còrsa de marins de comèrci e d’artistas. Sos parents desseparats, se’n va estudiar en Anglatèrra, avant de tornar en França en 1939 e al licèu en 1940. Que siá anglofòn li farà de bons servicis al dintre de la 2ena DB qu’intègra en 1943.

Lo Diari perpausa aquela entrevista en fuelheton, dins una version occitana d’Eric Astié.

Amb l’aimabla autorizacion de Jean Lopez, director de la redaccion de Sciences & Vie Guerres&Histoire.

Episòdi

4

Lo Portugal de Salazar semblèt un paradís a Noël e Modesti, en comparason de l’Espanha franquista, tanben perqué se sentissiá lo vent virar. Los dos companhons se desseparan, e Modesti s’engatja al còs franc d’Africa. A Casablanca, es encara una autra vision de la guèrra que l’espèra e Modesti se rend plan lèu compte que tot lo monde aima pas los gaullistas…

G&H : Seguissètz una formacion pels còsses francs ?

Jacques Modesti : Òc ben. Fòrt tanada. Las marchas jol calimàs son terriblas. Ma santat s’esfondra. Aviái perdut 25 kg en Espanha e engolit de bordilhas qu’un quite pòrc non auriá volgut. Gastro-enteriti aguda. Tres setmanas d’espital. Quand torni, lo campament dels còsses francs a desaparegut. Òmes, materials, tot es partit : lo còs es estat dissolgut ! Destimborlat, perdut a de bon, landri dins las carrièras de Casablanca. Un sosòf me tròba e me conselha de me presentar al depaus dels isolats. I vau. A l’entrada de la casèrna, un adjudant m’agacha de naut enbàs : “Aicí, recebem pas que de militars franceses, vestits ambe d’unifòrmes franceses !” Li expliqui que soi FFL, d’aquí l’unifòrme american, que soi passat per Espanha, que sortissi de l’espital. Se bota a bramar coma un caluc : “Aicí, ges de FFL ! Coneissi pas aquela gentassa, sètz pas qu’un salopàs ! Fotetz-me lo camp o vos meti en gabinòla al pan e a l’aiga !” Li expliqui qu’ai fait de meses de preson per me venir engatjar. Aquò te me lo rend encara mai caluc. “Se sètz vengut, aquò’s al vòstre agrat ! Degun vos a pas demandat res. Vòstre dever èra de demorar dins vòstre país e de lo servir !”

G&H : Èra aquò la mentalitat d’un sosoficièr vichèista ?

Jacques Modesti : D’aqueste en tot cas. Lo còs de garda comença de m’enrodar. Vesi qu’aquò va mal virar e desapareissi. Un còp mai me vaquí solet, a remontar l’immensa avenguda de França. S’i estàn fòrça militars en reverdèla. Un còp mai lo bonastre me soritz. Devisti tres tipes en terrassa d’un cafè : unifòrme britanic, crotz de Lorena, berreta negra amb bordadura de cuèr dels blindats. De gaullistas ! Me convidan. Conti mos malastres, que los fan bascalar. Una partida dels ancians còsses francs sont partits per Rabat, çò m’anóncian, dins la sèlva dels Zaer, per instruccion, entrainament e manòbras. Aquò’s una division blindada que se forma. Pòrta lo numerò 2. Son capmèstre se ditz Leclerc. Sonque de gaullistas ! “Ven ambe nosautres ! Partissem deman.” Lo reirendeman, soi a Rabat. Tròbi la division a qualques quilomètres. Lo lòc es encantaire, lo campament gigantesc. De milièrs de telas de tibanèls ! Enrodadas per de miriadas d’embaissas mecanicas flame nòvas ! Signi per lo temps de la guèrra al 501en regiment de carris. Soi tanlèu enviat a una companhiá de carris.

G&H : Cossí es l’ambient dins aquesta division ?

Jacques Modesti : Seriosa mas destenduda, e mai amistosa. Los gradats de crotz de Lorena respondon en sorisent a nòstras questions. Sentissi pas enlòc la rigor e la disciplina de las armadas. Sèm tots de volontaris çò m’explican. Cadun sap perqué es aquí, ont es son dever e quina es la tòca. D’aquí una disciplina liurament consentida, una immensa bona volontat. Dins ma companhiá, i a pas que de joves passats per Espanha e de còrses mobilizats un còp l’iscla desliurada. La camaradariá es formidabla. Malurosament lo capitani me convoca. “Parlatz anglés. Sètz afectat coma interprèt al centre d’instruccion divisionari a Rabat.” E me vaquí tornar partit. En broa de mar, dins un annèx del palais del sultan. Un sòmi.

G&H : E en qué consistís vòstre trabalhòt ?

Jacques Modesti : O saber tot sul giroestabilizator del canon de 75 del Sherman ─ una vertadièra petadoira ! ─ puèi revirar çò que dison los instructors americans a nòstres tanquistas. Monta, desmonta, torna montar l’aisina… Reviri tanben las notícias tecnicas. Vesi passar tots los equipatges de la 2ena DB. Lo quite Leclerc, que ven un còp la setmana. Es totjorn amistós. Lo respectàvem bravament. Al cap de sièis meses de giroestabilizator, comenci de n’aver un sadol. Envegi los franceses que combaton en Itàlia… Cassino, tot aquò… D’autre biais, subran, a la fin d’abril de 1944, totes sèm remandats a nòstras unitats. Sens explicas. Avèm cinc minutas per nos far lo paquetatge. Torni trobar la 1ièra companhiá. Tot lo mond son déjà suls GMC. Los elements A e B, 4200 veïculs, 7600 òmes : una colona interminabla s’avia cap a l’èst. Un camion aboca dins lo vabre e tua tots los camaradas que s’i troban. Aquò’s tròp nèci. Rodam jorn e nuèit fins a Oran, ont nos regropam. L’aiga es saumastra, la calor òrra.
Puèi tornam embarcar als camions per un cort trajècte. Arribam a l’alba prèp d’una gigantesca peirada clissada. De delà, la rada de Mers el-Kebir. Un espectacle grandàs. Sus la mar lusenta, una molonada de naus grisas fèrre, sarradas las unas contra las autras. En renguileta, lo bast sus l’esquina, lo fusilh a l’espatla, rejunhèm un portalon. Un paquebòt enòrme es davant nautres. Al mens 40000 tonas. Aquò’s lo Capetown Castle, un dels florons de la flòta mercanda britanica, requisicionat e transformat en transpòrt de tropas. Una vila flotanta ont cabon 7000 òmes. Sarpam lo 15 de mai de 1944. Avèm lo còr que nos fa tifa-tafa ambe fòrça. Ont anam ? En Itàlia ? Non, tiram cap a l’oèst. Indochina alavetz ? Non pas, seriam passat per Suez, e doncas cap a l’èst. Los marins angleses tornan pas responsas a las nòstras questions. Passam Gibraltar, escortats per un fum de torpilhaires. Puèi, traçam plen oèst. Devèrs America alavetz ?! A mens que fagam de bestorns per fòraviar los sosmarins, çò ditz qualqu’un. Amb aquò, viram a 90 gras, nòrd-nòrd-oèst, e gardam aqueste romb. Cap a Anglatèrra.

De seguir…

Lo Vejaire
de

La
Redaccion

Estonant periple que lo d’aqueste jovent de 19 ans, lèst a o daissar tot, a desfisar çò desconegut, per anar far la guèrra ambe de Gaulle. Del biais bravejaire dont pren contacte ambe la Resisténcia, òm compren a quin punt èra aisit per la Gestapo de montar un tracanard, tot lo long del camin devèrs los Pirenèus. Fòrça gojats auràn pas l’astre de Jacques Modesti e acabaràn dins las galèras concentracionàrias del Reich. Un sejorn dins las jaulas de Franco, èra, en comparason preferible, a condicion d’i èsser estat internat en 1943. L’an d’abans, quora Espanha pensava totjorn que lo Reich podiá triomfar, son astrada seriá estada encara mai terribla. Lo Portugal de Salazar revèrta un paradís aprèp aquò. Sempre ligat per tractat a Granda Bretanha mas oficialament neutre, lo dictator a cabussat dins lo camp aliat en aceptar de li obrir sas basas de las Açòras.

A prepaus de l'autor

Eric Astié

Eric Astié es neishut en 1960 suu bacin de la Tèsta de Bug. Pren consciéncia de la soa occitanitat au costat de Crestian Rapin o Marcèu Esquieu. Qu'es professor d'occitan e d'espanhòu e que viu adara en Guadalope. Que publiquè mantuns articles dens mei d'ua revista occitana, e qu'ei tanben l'autor de "Diari d'un mes de Març" (Prèmi especiau de la jurada Jaufre Rudel 2010), o d' "Astrologia Negra".

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Inline Feedbacks
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !