Seleccionar una pagina

Retrach literari

0 |

Arsène Vermenouze

(1850-1910)

Arsène Vermenouze

Vermenosa es tot a l’encòp Cantalés e « Gabacho ». Nascut a Vielha d’Aitrac, al ras d’Orlhac, es d’una familha d’emigrants auvernhats, patrons d’una « Companhiá », valent a dire d’un comèrci de telas e parapluèjas[1] installat en Castelha (a Illescas, província de Toledo) : per aquò es un « Gabacho », tèrme castelhan que designa globalament los Franceses e, mai precisament, lo monde del « País Naut » occitan que, tre lo sègle XVIII, venon vendre lors braces per de trabalhs de fòrça (sègas e ressegatges…). Ja engatjat sul front de l’Èst en 1870, tòrna al país en 1885, ont aquesís un comèrci d’esperitoses. Vendrà aladonc president de l’Escolo Oubernhato (1894-1910), Escolo felibrenco de Nauto-Auvernho e del Naut-Miejour, serà majoral (1900) tanplan coma director del jornal Lo Cobreto (1895). Mas es tanben bon catolic e redactor a La Croix du Cantal, dins la quala dona sos primièrs vèrses e, de conviccion republicana afortida (es l’autor d’un poèma La Marianna d’Auvernha[2]), s’opausa als elements pus conservators.

Escriu en occitan e en francés : son recuèlh Mon Auvergne es premiat en 1903 per l’Acadèmia francesa – Estieu lo disiá saber de còr, dos cent trenta paginas çaquelà ! – çò que li valdrà una reconeissença nacionala : i evòca sa familha, sa maire primièr, sos amics del país, lo « panorama d’Auvèrnha » e los paisatges que coneguèt de prèp, d’aicí e d’alai :

 « J’ai vu l’Estramadure et ses fauves pelouses,
Les steppes de Castille au sol pulvérulent,
Et, dans l’azur, j’ai vu, virginalement blanc,
Monter le front neigeux des sierras andalouses. »

Abans de clavar amb qualques poèmas d’inspiracion crestiana (Dans la Maison du Père, Gloria in Excelsis Deo).

Sa poesia en lenga d’òc, essencialament Flour de Brousso (1895) premiada per l’Acadèmia tolosenca dels Jòcs Florals e Jous la Cluchado (1909), es pas fondamentalament diferenta. Mas se vira un pauc mai cap al Sud occitan, al país bas lengadocian. Aital, dins aquel darrièr volum, lo long poèma La Vinàdo (La Vinada) bòta en scèna los Gavachs, sens n’amagar los excès de beuranha :

« Totes ensemble se quilhavan
“Viva lo vin dels païs bas !”
Etan qu’entre eles trencavan.
Defòra, de las voès, cridavan
“Viva l’Auvernha e les Gavachs !” 

Solament, dins aquelas tèstas,
Lo vin quò’s totjorn dangieiros
E l’agulhada d’agiron
Sembla facha per las batuèstas…
Comptar les òmes afrabats
Per aqueles rudes Gavach,
Per aqueles famus tustaires,
Les boiers e les cabretaires,
M’en cargarai pas, pensatz ben… [3]»

Parièrament, evòca un autre sosgrope, los Costovins, mercands pacifics de culhida novèla e bons vesins de Carcin e Lemosin, tanplan coma la crisi de la viticultura :

« Auéi que, per malur, la vinha,
Leca e malaudosa, potinha,
L’Auvernha davala pas plus
Val païs bas cargar lo supèrbe vin blu.[4]» 

Amic d’Estieu e de Perbòsc, que n’admet la reforma ortografica – sens çaquelà l’aplicar de paur d’èsser pas comprés de sos legeires, mas tanben de l’abat Bessou e dels Provençals – Mistral disiá d’el « noste bèu Vermenouze », defunta pro jove dins son vilatge de naissença, tocat per la tuberculòsi. « Accèpti ma vida tala que lo bon Dieu la me manda », escriguèt al francmaçon Perbòsc, lo 29 d’octòbre de 1909, tres meses avant la siá mòrt…

Una bibliografia plan complèta, eissida d’una tèsi, es estada publicada en 1965 : Jean Mazières, Arsène Vermenouze (1850-1910) et la Haute-Auvergne de son temps (volumes 1 et 2), Paris, Les Belles Lettres.

 

————————————
[1] – Orlhac es la capitala istorica per la fabricacion dels parapluèjas en França.
[2] – Vermenouze (Arsène), Jos la Clujada, ed. IEO (grafia normalizada), 1979, pp. 251-253.
[3] – Idem, pp. 312-313.
[4] – Idem, p. 317.

Jos la Clujada

Vermenouze (Arsène)
ed. IEO, 1979
Ne'n saber mai

Vous souhaitez lire cet article en français ? C'est possible !

Lire l'article en français

A prepaus de l'autor

Herve Terral

Hervé Terral foguèt sociològ de l'educacion a l'Universitat de Tolosa-Miralh e n'es ara retirat. Publiquèt d'obratges universitaris sus l'educacion, l'escòla, l'ensenhament professional en França. Occitanofòn d'aurelha d'entre Besièrs e Nimes, s'interessèt totjorn a la literatura d'òc e notadament a Antonin Perbòsc. Faguèt paréisser, en 2014, "L'Occitanie en 48 mots" (IEO Edicions), un libre de vulgarizacion de la civilizacion e de la cultura occitana, amb d'articles alfabetics dedicats a de concèptes coma l'istòria, la gastronomia, la literatura, largament sorsats e illustrats de citacions. Pel Diari, acceptèt de s'encargar d'una seria de retrachs d'autors de lenga d'òc... pas totes plan coneguts d'alhors !

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Inline Feedbacks
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !