Seleccionar una pagina

Adishatz monde

0 |

Causas berdiusas-berdausas

En Gasconha las “causas berdiusas-berdausas” son deu conte : en lòc deu « Jo sabi un conte » se vòu vertat vertadèra l’istuèra, tà miélher enganar aus que l’escotan solide ! Marcha o marcharà pas, aquò depen de nosautes. Còps que i a, farlabica plan hèita vau mei que la realitat de las causas. De mes, e seré pas tanplan aquera farlabica un biais de véser de causas berdiusas-berdausas ? Ua realitat capvirada en soma…

Plan segur a l’ora de las fake news se’n manca pas de realitat capvirada dab istuèras de cujas, vielhas luas, ressègas o repapiatges de tot escantilh. E la gran istòria alavetz ?

Òc, ben, tot parièr benlèu. Robert Lafont eth tanben, gran obrador de la lenga e de la cultura occitanas, en tot parlar de l’istòria occitana au parat de las conferéncias de Tolosa en 2006 capvirèc atau la geografia. Digoc qu’èra pro botar de part enversa ua carta de França Vidal Lablache, de las que s’ensenhava la geografia a l’escòla, e d’espiar cap a la mar Mediterranèa tà s’avisar qu’Occitània, sense un estat, sense ua fòrma coerenta (coma la de l’exagòne francés per exemple ), e dab un parlar aquitan, avèva ua existéncia naturau evidenta : la d’un país de ligams, cairehorc de l’espaci europèu deu sud on cantavan dejà trobadors d’abans l’Edat Mejana. D’alhors, çò ditz Robert Lafont, au contra d’auèi, lo monde dinc au sègle XVI montava tà Marselha o Tolosa e devarava tà Paris !

É seré pas aquò d’aqueras causas berdiusas-berdausas que ns’ an pas ditas a l’escòla ?

L’escriu tanplan Joan-Marc Leclercq dens las cronicas deu Jornalet, benlèu l’istòria que nos ei contada seré un quite trabalh d’escenaristas. Serén d’istuèras o d’istòrias, de las deus « reduseires de caps » de Joan Larzac e que’us ne demandava dens lo son ensai Descolonisar l’istòria occitana « las pèças justificativas ». Pr’aquò de pèças justificativas ne n’avèm a fanègas : los Visigòts de Ric e d’Alaric, lo vas de Soissons, Joana d’Arc, Carles Martel, los Anglés que tirèn quan calèva pas a Fontenoy, e quantes d’autes ! Lo roman nacionau qu’ei hèit. Mès tornar trobar çò que hè lo país qu’ei un aute ahèr. Pr’amor, fin finala, escríver l’istòria qu’ei parlar de nosautes, de la nòsta vita vitanta e deus hèits o personatges que l’an hèita, deu nòste avénguer. E s’i gahan a l’encòp escrivans, cantaires, istorians, e cercaires : Claudi Martí a cantat Lo pais que vòl viure, Felip Martel a escriut l’Histoire d’Occitanie e tanplan Les histoires d’Occitanie. An parlat d’un sentit occitan junt a l’enveja de sauvar la lenga d’òc e tad aquò milèrs de personas èran pauc de temps a en Tolosa o Carcassona tà seguir l’eveniment d’Anem Òc !

Sense desbrembar, dab la cançon de Guilhèm Lopez e Les Ogres de Barback, que Fijac demora en França, e en França quauques còps que s’i dança sense s’entremesclar los pès !

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

A prepaus de l'autor

Francesa Truflandier

Soi neishuda a Paris, de soca gascono-alpina. Èri ensenhaire en lenga inglesa. Èi viscut dins Gèrs dempèi 2002. L’occitan, que mis grans e ma maire parlavan tostemps amassa, m’i soi botada aquí dins lo men vilatge, puish dambe l’ajuda remirable deu Collègi d’Occitània, deu Cfpòc de Tolosa e de Seuvalada en Biarn, de la formacion professionau a Aush e mantun autes : l’Academia de gascon de Sheishan en Astarac, los talhèrs de lenga deu Gèrs a Saramon e en l’Isla de baish, l’estagi de l’escòla d’estiu de la Guépia. Ei tanben participat a l’arcuelh deu Felibritge aqui. Soi venguda ahuecada de literatura, d’istòria e d’escritura occitanas. Èi escriut articles per "País Gascons" la revista de Per Noste, e ua petita cronica dambe l’escaish nom deu "trauca-sègas" dins "Le petit Journal du Gers". M’interessan tanben fòrça lo patrimòni, la musica tradicionau, las danças occitanas e la literatura iberica (castelhan e catalan).

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Retorns en linha
Veire totes los comentaris

Crompar Lo Diari

Anóncia

La letra del Diari

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

Los darrièrs clips

Cargament...