Seleccionar una pagina

D'escart e de talvèra

0 |

A sautamoton !

A sautamoton, a gat ajocat, ath pè ranquet, a n’as mentit, a crotz e pilla, ath casse dret, a cabuishetas, aras quilhas, aras bòlas, aras barras, aths quate cornèrs, a fèr cabana, a qui sortirà, ath clunhet, a corta escaleta, ath ase que vòla, ath punhet, aras endevinalhas, a qui mes naut pujarà, a camas ajudatz-me, ara marèla, a tòcas-i se gausas, ara bestiòta que puja, aths arricoquets, ara corsa deth sac, ara baudufa que ronfla, aras espinglas (o alumetas)…

No pretendi cap tornar escríver eth capítol XXII de « Gargantua », qu’enumèra eths 215 jòcs deth gigant de Rabelais, mes vertat qu’òm pòt aver era nostalgia d’un temps on se jogava a tant de jòcs e pas sonqu’ena cort de recreacion. No cau pas créser que sian jòcs tot dret sortits dera imaginacion deth condaire, que son, a part excepcion, jòcs que s’i joguèc : qu’arribaràn plan mes tard era television, Internet, e jòcs vidèo, sense parlar deras corts godronadas que uei empachan per exemple eras varietats de jòcs de bòlas que i passèrem tant de bons moments.

N’aviam cap guaire de balons ni veishigas, mes qu’aviam eth berret, e, plan plegat e torçut, que’n tenguia lòc, tanplan ena cort deth licèu ! Escolans, collegians, liceans, que tenguia plan de plaça eth jòc, que nos trigava de poder-nos i fèr, qu’èra autant important qu’eth trebalh, e que’m sembla – o me trompi ? – que s’i jòga pas tant uei enas escòlas. Que les vesi meslèu picar, pianotar, en tauletas coma, segur, n’avetz ua e cresasque jogatz tanben, non ?

Vertat que sabiam pòc çò qu’aperam uei eth principi de precaucion. Eras ditas « barras » (eth berret en centre) que perlongavan soen era recreacion que volian corsa, vitessa, quauque truc tanplan, e n’ei pas mes possible uei en un enviroament godronat e betonat. No parlem deth « rugbi a tocar » que’m valèc en ua cort un chic estreta (excusatz era confidéncia) de trinca’m eth punhet, vacanças de dus meses en seguint ! Qu’aviam a disposicion aparelhs de gimnastica e dauguns que fasian barra fixa o parallèlas sense susvelhança deras seriosas. Nosta societat qu’ei venguda prudenta dam excès per tot aquò o meslèu que reserva aras institucions d’espòrt activitats que fasiam librament. Qu’aprenèrem a nadar en ua gorga deth riu on pescàvam truetas. Era societat qu’avia encara traças dera sauvatgeria primitiva : que nos i fasiam dam arcs e sagetas de boès de nosta fabricacion, e que caçàvam mèrles e gajas dam ua fronda qu’èra tot un art de fargar.
Que son aiquí amusaments de mainat, que nos venguèc tanben era passion deras cartas, que jamés no nos quitarà, a i pèrder oras e oras qu’aurian podut èster autrament emplegadas, coma no an jamés mancat de nos predicar monde plan intencionats : jogar qu’ei un esperit, qu’ei ua manièra d’èster, e tanplan que dentra aqueth esperit ena vida de tot dia, en caractèr. Se m’ei arribat de jogar era mièva vida ? S’ai pres sense pro de seriós dauguas causas, coma en jogant ? O se som estat ath contrari tròp seriós ? Qu’aimi eth anar de Gargantua (mes qu’ei un gigant !) de destacar eras campanas de Nosta Dama en tot fèr camin per apréner e de botar-las ath còth dera sièva cavalha ! Chança qu’a aqueth de víver-jogar e jogar-víver !

Urosament que cresi, n’ai pas jamés atrapat eth virus deth jòc d’argent, que tant d’esperits de prumèra s’i dèishan atrapar, e que pensi en prumèr a Dostoievskii, qu’a tot viscut e dit dam eth roman Le joueur que vos conselhi de léiger.

close

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

A prepaus de l'autor

Miquèu Pujòl

Un « Gavatch » en « Diari ». Nascut eth 27/01/1932 a Ercé en Haut-Coserans, qu'è parlat «gascon ara popa, qu'ei era mièva prumèra lenga, mes passat peras escòlas guèita qu'ensenhè eth francés (e un chic latin e grèc), e eth « occitan » que'm demandèren d'ensenhar enas annadas70. Militant dera Causa que venguè doncas , e encara mes enas annadas 90, quan m'arretirè en Bigòrra. Actor de Radiò-Païs, autor de Cronicas en Jornau locau, de plan de tèxtes de tota mèna en revistas (Païs Gascons Per Noste, Reclams, Gai Saber, autes...) e per mantun Concors d'expression gascona, actor deths « Amis d'Aulus et de la vallée du Garbet », embauchat en dus filmes, « l'Orsalhèr » e « la Vallée des Montreurs d'Ours » en qualitat de petit-filh d'un Orsalhèr. Que i a monde que m'an coneishut militant communiste pueish gauchiste deras annadas 50 a 80, e sindicaliste deths peluts en licèu de Murèt. Que som riche de cinq mainats, autant de petits-mainats, e de dus arrèr-petits-filhs. Que contunhi de participar aths « Amis d'Aulus, e a Radio-Païs on è fèt pielas d'emissions desempueish 1993, uei « Navèras camadas » on parlam de tot en gascon. Qu'è responut ara invitacion deth « DIARI », on è volut èster « d'Escart e de Talvèra » coma som tostems estat, militant mes en ensajant de no pas pèrder era capacitat de reflexion, enraïgat e dubèrt, en particulièr en presentant escrivans un chic desbrembats o costats mau coneishuts d'aquestis. « Gavatch » que 'm volè aperar quan escrivè, cada setmana annadas e annadas, ena « Nouvelle République de Tarbes », Gavatch qu'ei un qu'ei d'aci e non ei tot a fèt , Coseranés en Bigòrra, gascon cap e tot mes qu'aima a parlar de Mistral, de Bodon, o Delpastre coma de Camelat, qu'aima eth francés e d'autas lengas, d'escart e de talvèra se voletz. Maishant cantaire, qu'è escotat tots eths cantaires, eths dera Hestejada de Bigòrra, e de plan de coralas, e en eths melhors Marti eth prumèr, Nadau, et tots eths qu'an seguit, d'Eric Fraj a Marilis Orionaa. Mes que m'agrada d'entener "le Chant des cerises", Montand, Brel, Brassens, e tutti quanti, e uei de mes en mes eths grans dera "musica classica", Mozart, Bach, Verdi, tot Intermezzo ara TV... qu'avetz endeviat ! Pr'aquò, quin plaser d'entener un arrèr-petit-filh attacar dab un auboès deth Coserans o un filh dar-se'n dab Nadau ! Miquèu Pujòl

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Retorns en linha
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Anóncia

Lo CalenDiari

La letra del Diari

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

Los darrièrs clips

Cargament...