Seleccionar una pagina

D'escart e de talvèra

0 |

Un ors en cinèma

Quan eth cinèma truquèc en país occitan, e eth occitan en païsatge cinematografic

Que’s passèc açò enas annadas 1980 e qu’agè gràcias a Francis Fourcou e Jean Fléchet era chança d’i participar : eth cinèma que s’avisèc que i avia un espaci a conquistar, eth dera lenga occitana e deth país on se parlava encara. Impossible d’imaginar uei eth estrambòrd qu’eth monde d’ací investissèc en aventura que fuc eth film L’Orsalhèr. Qu’ac ai dit e tornat díser, e escrivut, d’autes qu’ac an dit e tornat díser, mes uei que s’a d’a tornar díser, eths joesi no saben cap ! Un « gran trucEn Gasconha, eth gran truc, qu'ei era dubertura dera caça ara palomba. » que fuc eth film de Jean Fléchet en 1982 ! Tot eth mond occitan que fuc secotit d’un còp. Histoire d’Adrien que nos auria podut alertar, que mancava eth occitan d’aqueth lum novèu, d’aquera resurreccion d’istoèras vielhas pera magia deth setième art. Istoèras ? Non, Istoèra, era Istoèra « d’un país que morís », ça cantava Claudi Marti, e que d’un còp anava fèr véser qu’èra plan viu encara. Un film tot en occitan ça volia Jean Fléchet, nascut Savoiard mes vengut Provençau e qu’avia plan randolejat en tot apréner eth cinèma, e tanplan en monde parisian, que s’èra especializat en cinèma animalièr, çò qu’au mièc ath ors e en seguint aths nostes orsalhèrs. Jean Fléchet que volia encòp condar ua istoèra, realizar un conde, on tanplan parlaria quauque animau, e pr’aquò enraïgar eth film en sol parçan on tot s’èra passat, que’s sentic donc oblijat de fèr deth occitan era lenga deth film. Après longas discussions, que fic eth choès non pas d’un occitan estandard mes dera lenga ena sièva diversitat de parlars. Que volèc eth azard que’s trobèssa en vilatge d’on èran « partits a l’ors » eth mes d’orsalhèrs. Un joés vaquèr deths bèths e que parlava cada dia « patoès » que s’emportèc eth prumèr ròtle. Fléchet qu’avia trobat eth sièu Prince d’un conde que seria ena vertat d’un país e tanben deth imaginar deth creator.

Que fuc dit e escrivut qu’aviam aiquí eth prumèr long metratge en occitan, damb actors e moneda occitans, on eths parlars occitans se fasian enténer coma lenga de tot dia e pas solament en tela de fons. Grana qu’èra era ambicion deth realizator e era sièva còlha, pas autant bona era realizacion qu’auriam volut, mes eth vam qu’èra dat, eth Orsalhèr que fuc pro plan difusat e vertadièrament colportat en tot eth país, qu’anèc tanplan a Paris e Berlin, no vòli cap tròp dentrar en causas dejà ditas. Que cau brembà’s qu’aquera realizacion profitèc deth ambient deth printemps mitterrandian, que fuc un eveniment culturau mes benlèu un chic politic ! Que’m brembi salas on anèrem presentar L’Orsalhèr pleas de monde e de fervor e que somiavan de « changer la vie » !

Eth Cinèma qu’avia cresasque d’aqueth temps ua preséncia mes clara que uei : qu’anavam en « Ciné-clubs » plan seguits e demandats. Professor aths Sarrasins enas annadas seissanta, que vesi encara era sala dera vila pleada peth Potemkine d’Eisenstein ! Aqueth temps qu’ei passat, era tele e era vidèo qu’an banalizat era industria deth Imatge, tròp d’imatges que tua eth imatge. Tot que vié imatge, uei, cadun de nosauti que’s cred de poder immortalizar cada moment sus ua pellicula. Alavetz, que cau fèr, que podem fèr ? Van demandar eths qu’an era ambicion d’esclairar per imatges eth occitan ? Era question n’ei pas tant luenh dera que pausa eth libe en occitan uei. Escríver òc, mes cu va léiger ? E per un film que cau mes plan de moneda ! Jean Fléchet eth mièu amic no me’n volerà cap se disi que s’i arruinèc, maugrat eth sostien deths grans qu’agèc L’Orsalhèr deth pòble occitan… No regreta cap pr’aquò d’aver contribuit a desvelhar eras consciéncias e creat ua òbra que compta en Istoèra deth 7ème art.

Qu’avem a sostier uei eths qu’òbran en amor e simplicitat a encara desvelhar nostas fadas endormidas.

L'orsalhèr

Joan Flechet
IEO Edicions – IDECO, 1983
(Occitan)
165 paginas
13.5 x 18.5 cm
6.85€
ISBN 2-9110255-117-2

close

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

A prepaus de l'autor

Miquèu Pujòl

Un « Gavatch » en « Diari ». Nascut eth 27/01/1932 a Ercé en Haut-Coserans, qu'è parlat «gascon ara popa, qu'ei era mièva prumèra lenga, mes passat peras escòlas guèita qu'ensenhè eth francés (e un chic latin e grèc), e eth « occitan » que'm demandèren d'ensenhar enas annadas70. Militant dera Causa que venguè doncas , e encara mes enas annadas 90, quan m'arretirè en Bigòrra. Actor de Radiò-Païs, autor de Cronicas en Jornau locau, de plan de tèxtes de tota mèna en revistas (Païs Gascons Per Noste, Reclams, Gai Saber, autes...) e per mantun Concors d'expression gascona, actor deths « Amis d'Aulus et de la vallée du Garbet », embauchat en dus filmes, « l'Orsalhèr » e « la Vallée des Montreurs d'Ours » en qualitat de petit-filh d'un Orsalhèr. Que i a monde que m'an coneishut militant communiste pueish gauchiste deras annadas 50 a 80, e sindicaliste deths peluts en licèu de Murèt. Que som riche de cinq mainats, autant de petits-mainats, e de dus arrèr-petits-filhs. Que contunhi de participar aths « Amis d'Aulus, e a Radio-Païs on è fèt pielas d'emissions desempueish 1993, uei « Navèras camadas » on parlam de tot en gascon. Qu'è responut ara invitacion deth « DIARI », on è volut èster « d'Escart e de Talvèra » coma som tostems estat, militant mes en ensajant de no pas pèrder era capacitat de reflexion, enraïgat e dubèrt, en particulièr en presentant escrivans un chic desbrembats o costats mau coneishuts d'aquestis. « Gavatch » que 'm volè aperar quan escrivè, cada setmana annadas e annadas, ena « Nouvelle République de Tarbes », Gavatch qu'ei un qu'ei d'aci e non ei tot a fèt , Coseranés en Bigòrra, gascon cap e tot mes qu'aima a parlar de Mistral, de Bodon, o Delpastre coma de Camelat, qu'aima eth francés e d'autas lengas, d'escart e de talvèra se voletz. Maishant cantaire, qu'è escotat tots eths cantaires, eths dera Hestejada de Bigòrra, e de plan de coralas, e en eths melhors Marti eth prumèr, Nadau, et tots eths qu'an seguit, d'Eric Fraj a Marilis Orionaa. Mes que m'agrada d'entener "le Chant des cerises", Montand, Brel, Brassens, e tutti quanti, e uei de mes en mes eths grans dera "musica classica", Mozart, Bach, Verdi, tot Intermezzo ara TV... qu'avetz endeviat ! Pr'aquò, quin plaser d'entener un arrèr-petit-filh attacar dab un auboès deth Coserans o un filh dar-se'n dab Nadau ! Miquèu Pujòl

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Retorns en linha
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Anóncia

Lo CalenDiari

La letra del Diari

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

Los darrièrs clips

Cargament...