Seleccionar una pagina

Critica literària

0 |

Lei caras multiplas de l’occitanisme – Felip Martel

Vidas
Felip Martel
Edicion Lambert-Lucas, 2018
360 paginas
24€

Quand un cercaire pren la sieuna retirada, es costuma d’editar un florilègi de sei trabalhs divèrses. Lo libre Vidas, paregut en 2018 es dins aquela dralha : presenta una tièra d’articles de l’istorian Felip Martel (ancian cargat de recèrcas au CNRS e professor au departament d’occitan de l’Universitat Paul Valery de Montpelhièr de 2009 a 2016), especialista de l’espaci occitan. Maria-Joana Verny e Yan Lespoux recampèron aquelei tèxtes : rèndon compte d’un ensem de recèrcas que, de 1973 fins a uèi, pausan un agach clar e scientific sus l’Istòria occitana, luenh dei prejutjats nacionalistas (fuguèsson francés o occitans).

A primièra vista, siam temptats de se dire : « Vaquí un obratge per leis especialistas »… Mai seriá ben daumatge de s’arrestar au lindau ! Lo quite títol nos interpèla, aquelei « vidas » nos fan remontar, segur, ai primièrei biografias fantasmadas dei trobadors, es un convit a passar lo sulhet, a se sarrar dei fremas e deis òmes que marquèron lo passat (e, de fes, l’avenidor). Tot es contengut dins aqueu títol : siam en preséncia d’un trabalh d’istorian que s’apièja sus lei trajectòrias, leis experiéncias que visquèron aqueleis afogadas e afogats de la lenga d’òc. Seguissèm donc de personatges, ai sègles XIX e XX, eng)atjats per la « Causo » coma va disiá Frédéric Mistral en son temps. L’Istòria ambé un grand « I » vista a travèrs lei percors d’aquelei que, dins d’epòcas e de domènis diferents, rescontrèron un jorn la lenga d’òc e ne faguèron quauquaren o pas… I a lei grands noms coma aqueu de l’autor de Mirelha o encara Romanilha, Jasmin, Gélu, Camprós, Nelli, Lafònt, mai tanben Baptista Bonnet, Perbòsc, entre tant d’autrei. Descobrissèm, per exemple, l’estacament a l’occitan d’un dei responsables politics dau Partit Comunista de la debuta dau sègle XX, Vaillant-Couturier, e crosam lei vias asardosas dei nacionalistas d’òc coma Christian de Villeneuve-Esclapon o l’estranh autor anonime de Histoire anonyme de la Guerre des Albigeois. Demoram un pauc sus nòstra fam davant l’abséncia (o quasi, s’i fa referéncia per exemple a Filadèlfa de Gèrda) de figuras femininas, çò qu’es tanben, malurosament, a l’imatge dei movements per la lenga d’òc onte, longtemps, lei fremas foguèron mesas de costat (tan coma dins la societat francesa, en generau). D’alhors l’article d’introduccion sus lo Felibritge au sègle XIX consagra tota una partida a-n-aquela problematica.

Çò que nos marca, en avançant dins lo libre, es la diversitat dei pensadas politicas : de l’extrèma gaucha a l’extrèma drecha, entre lo federalista Perbòsc e lo reialista Romanilha, lei perfius son multiples e se fan lo rebat de tota una societat en movement, en transformacion permanenta. Totei se retròban, pasmens, sus l’aparament e la volontat de desvolopar la lenga. L’obratge de Martel es tanben una aisina preciosa per assajar de compréner la sociologia dei militants : siam davant de generacions d’òmes qu’an sovent coneissut la lenga de familha, mai que mestrejan ben lo francés e pòdon se permetre, justament, de tornar a l’occitan… Fin finala, leis articles recampats, en dessenhant aquela mosaïca de vidas diferentas, teisson un fiu d’ariana que nos es necite de tenir en man, uèi, dins lo laberint dau sègle XXI : Occitania non serà sonque un paure descopatge administratiu tant que i aurà de fremas e d’òmes per portar la lenga e incarnar l’idèa occitana dins tota sa complexitat.

A prepaus de l'autor

Silvan Chabaud

Silvan es redactor al Diari, òc, mas carga mai de casquetas qu'aquela : jol nom de "Chab" canta dins Mauresca (Fracàs Dub) dempuèi la creacion del grop en 1999, e tanben dins Doctors de Trobar, doas formacions que fan sentir qu'es lo Massilia Sound System que lo faguèt cabussar dins l'emplec vivent de la lenga occitana. La lenga la maneja d'alhors tant que publiquèt un recuèlh de poesia, "Leis illas infinidas / Les îles infinies" (Jorn, 2012). Enfin, Silvan es universitari, autor d'una tèsi sus Bellaud de la Bellaudière, poèta provençal del sègle XVI e actualament cargat de corses a la facultat Pau Valèri de Montpelhier.

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs articles

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !