Seleccionar una pagina

Critica literària

0 |

Leis inaudibles

Lenda parlada, lenga viva - Sèrgi Gairal

Leis inaudibles
Daidier Mir
Éditions Edite-moi ! – 04/2023
20 €
ISBN 979 1092 382945

En 1974, lei darriers estatjants de la comuna de Bròve, dins lo naut país varés, quitavan lors ostaus, fòrabandits de sei tèrras per laissar la plaça a l’armada. 35 000 ectaras condemnats, acaparrats per la creacion dau mai grand camp de tir d’Euròpa occidentala, lo camp de Canjuèrs…

De familhas que deguèron quitar çò que de generacions de fremas e d’òmes avián bastit de sei mans, una òbra de paciéncia, una òbra collectiva escafada d’un trach d’estilò, d’una signatura d’Estat sus quauquei documents oficiaus dins un burèu dau Ministèri de la Defensa. Lo libre de Daidier Mir ven, 50 ans après, reprene lo fiu romput e seguir lei traças d’aquelei vidas expropriadas. Es un obratge originau qu’oscilla entre biografia, testimoniatge, reportatge, entrevista, fotografia e pintura, pròsa poetica e recuelh de paraulas, retrachs…

L’autor nos convida dins sei sovenirs d’enfant que passava sei vacanças dins leis espacis liures dau causse de Canjuèrs, mai nos mena tanben au rescòntre d’una galariá de personatges qu’an totei un rapòrt mai o mens estrech a aqueu territòri. Lo libre dona la paraula a toteis aqueleis « inaudibles », lor dona un espaci per que posquèsson dire, amb sei mòts e dins lor lenga intima (pòt èstre lo provençau o lo francés) çò qu’an viscut e coma vivon ara, quina relacion an encara amb lor vilatge desertat, amb la remembrança, amb la lucha. Autrafes Bròve èra lo luec de lors amors, de la fèsta, dei grands recampaments a l’entorn de l’amontanhatge dei estròps, un vilatge-carrièra dobèrt coma una draia que fila vèrs leis auturas verdas deis Aups. Ara es un vilatge mòrt dei teulissas de tòla rovilhada (lei teules foguèron raubats), dei còntravents barrats, en riba de rota. Abandonat per ren, que l’armada s’en sièrve pas, d’alhors, per sei manòbras…

L’interès dau libre de Mir es que despassa aqueu silenci, aquela immobilitat de l’imatge calhat de l’abandon per remetre en òrdre tota una coeréncia, tornar faire circular una memòria viventa e movedissa. I a, segur, la resignacion, lo rèire gost amar de la desfacha (a l’invèrse de la batalha emportada per lei paisans de Larzac, quauqueis annadas après), mai aquò lèva ren a la dignitat e a la fòrça d’aquelei tèxtes recampats coma lei brigas d’un mirau romput. Mes ensem, leis uns a costat deis autrei, entrecopats de fotografias d’epòca e de documents, de creacions graficas, de poèmas, d’extrachs de cançons : fan un tot, recompausan un monde. Aqueleis « inaudibles » parlan, dempuèi lei cauquiers secs de Canjuèrs, d’una problematica universala. Coma viurem, deman, en armonia amb l’espaci que nos enròda, dins lo respièch deis òmes, de sa cultura, de sos luecs de vida e coma sauprem luchar còntra una politica bòrnha que, l’istòria o pròva sovent, nos mena dins l’androna ?

A l’ora d’ara, que sòbra d’aquela istòria ? Coma se pòt trenar ambé lo present per lo rendre mai espés ? Es ansin que remontèri lo fiu que m’estacava a Bròve per donar la paraula a aquelei que l’i visquèron, l’i vivon encara a la broa dau camp ; a aquelei que luchèron còntra l’establiment de l’armada, que montèron sus lo pontin, que prenguèron la pluma, la guitarra e que percorrèron lei rotas per dessenhar un autre monde.

Daidier Mir, p. 65

Champ de tir du Grand Plan de Canjuers (Var) CC BY-SA Royonx

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.

A prepaus de l'autor

Silvan Chabaud

Silvan es redactor al Diari, òc, mas carga mai de casquetas qu'aquela : jol nom de "Chab" canta dins Mauresca (Fracàs Dub) dempuèi la creacion del grop en 1999, e tanben dins Doctors de Trobar, doas formacions que fan sentir qu'es lo Massilia Sound System que lo faguèt cabussar dins l'emplec vivent de la lenga occitana. La lenga la maneja d'alhors tant que publiquèt un recuèlh de poesia, "Leis illas infinidas / Les îles infinies" (Jorn, 2012). Enfin, Silvan es universitari, autor d'una tèsi sus Bellaud de la Bellaudière, poèta provençal del sègle XVI e actualament cargat de corses a la facultat Pau Valèri de Montpelhier.

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Retorns en linha
Veire totes los comentaris

Crompar Lo Diari

Los pòdcasts

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Òu, plan lo bonjorn ! 👋
Aquò fa plaser de te veire rebalar per aicí.

Sabes que te pòdes marcar a la letra d'informacions del Diari ? Basta d'un mail per te téner al fial de çò que pareis, magazines, articles e mai !

Pas d'espam ! Mandam 1 a 2 letras per mes, pas mai. Legís nòstra politica de confidencialitat per ne saber mai.