Seleccionar una pagina

Per la veirina entredubèrta

0 |

Un « bastard cultural »

Photo : Ullman

En furnant dins la bibliotèca pairala, vaquí un libre d’una colleccion que se n’onoran los letrats d’una cèrta generacion, amators de poesia e de cançons : las edicions Seghers, amb la colleccion Poésie et chansons. Joan Pau Verdier i aguèt dret a un volume, al cap sonque de tres albums, a l’atge de vint e uèit ans. Parlar d’aquel libre serà doncas pas l’escasença de tornar sus una necrò, mas sus una partideta de sos tèxtes, de sa creacion musicala, replaçada dins un contèxte que permet de se mainar de la plaça grandissima qu’ocupèt aquel cantaire pendent un moment.

La joinessa es pas un talent. Lo fait d’èstre propulsat jols fuòcs de la consideracion nos deuriá pas impressionar, mas l’autor o remarca : Leo Ferré inaugurèt la colleccion en 1962 mentre aviá 46 ans, Brassens a quicòm pròche tanben l’an d’après. Joan Pau Verdier es pas lo sol jove d’aver los tèxtes de sas cançons valorizats en çò de Seghers : i son tanben Julien Clerc, Charlebois, Polnareff, Yves Simon. Ja tròp vièlh per èstre un Jimi Hendrix occitan, mas es un nom al mièg d’aqueles autres grands noms de la cançon francofòna.

Remarcat e produsit per Philips, Verdier e son entoratge son pas òrbs d’aquela famosa situacion. Çò-ditz Gilles Jerôme, son arrengaire dins una intrevista publicada dins aquel libre : « Verdier representa quicòm de possible, un còp : una gola, una votz ». Ajustatz-i de musicaires coma cal, una guitarra lèsta e lo cap luènh d’èstre una clòsca voida : Joan Pau Verdier a tot d’una vedeta, mas… I auriá un « mas » al mièg d’aqueles atots indenegables ? Vesèm a l’analisi de l’autor que, dins aquel periòde, sembla d’aver estat sovent demandat al cantaire de se justificar de sas causidas, justificar son identitat : entre doas cadièras, entre francés e occitan, de segur, entre « bonas letras » ensenhadas al licèu puèi a l’universitat e çò que ne fan d’audacioses Bob Dylan e David Bowie al meteis moment. Justificar una identitat occitana amb de tèxtes enrasigats de paisatges minerals e vegetals mentre lo cantaire causiguèt de viure sa carrièra a París « sociós d’eficacitat » mas exiliat. Justificar al prèp dels occitanistas sa causida d’una major de disques Philips, dins aquel meteis socit d’eficacitat, en plaça d’anar se sarrar los coides dins l’ostal de disques militant Ventadorn. Aquí doncas lo bastard cultural sentit per Louis-Jean Calvet.

Pr’aquò, çò remarca abilament l’analisi de Louis-Jean Calvet, l’oposicion entre occitan e francés es fictiva. Lo fait de cantar en occitan fa pas d’el un anti francés. Mas l’occitan es un biais de s’afranquir de son educacion de « bonas letras ». A mesura que Verdier escriu en occitan, sos tèxtes son mai audacioses e sos tèxtes franceses se melhoran tanben. Es plan mai qu’un cantaire engatjat de tipe « riba esquèrra », un militant que canta de declaracions de principi. Son lexic s’afina dins las doas lengas per ganhar una simplicitat de la frasa que va dret a l’essencial per èstre mai percussiu, dins la dralha d’escritura de Leo Ferré. Escriure dins doas lengas es pas n’utilizar una per justificar l’autra. Es ganhar de libertat dins las doas, un combat per sa pròpia libertat.

des sexes parias aux amours proscrites
des peuples niés, des langues maudites
des murs renégats où elles son écrites
graffitis bretons, patois sodomites
(Faits divers)

l’obscénité comme langage
pour abreuver tous les vieux cons
ma langue morte aux mots croisés
pour l’an zéro des occitans
et le mistral de la folie
aux ministère du vieux monde
et la Courneuve en paradis
l’amour se fait chaque seconde
(Révolte An Zéro)

Escriure en francés pòt tanben èstre portaire d’espèr, l’occitan pòrta mai sovent un constat negre perque « chau pas purar en francés » (Amarum).

Al delà dels tèxtes, Louis-Jean Calvet nòta ja una diversitat de las cançons al nivèl ritmic e melodic. Una qualitat qu’a l’ora d’ara ne fan de cançons qu’an siá plan vielhit, siá demòran intemporalas. L’autor pressentís que lo sòmi de Verdier es de crear un grop, un ensemble que lo cantaire ne seriá pas qu’un element, calcar lo concèpte de « band » a la mòda Dylan. Puèi i a tanben l’enveja de trabalhar e tornar trabalhar las cançons. La frustracion de liurar al public una còpia confòrma d’un enregistrament qu’es pas qu’un cliché a un moment donat. La scèna es un espaci d’evolucion, d’experimentacion. Daissem al lector lo suènh de contemplar la ponhada d’aquelas autras annadas de carrièra del cantaire e sos quatòrze autres albums per veire s’aquela vision èra corrècta e se lo cantaire a realizat sos sòmis. Desbrembem aquelas garrolhas desastrosas que demandèron al cantaire de se justificar de son art. Considerem mai aquel art. Estre un bastard cultural aquò vòl dire aver mai de riquesas a posar. Bremba un autre cantaire internacional que disiá a la premsa « I’m just a musical prostitute » (Freddie Mercury). Joan-Pau Verdier o aviá ja cantat :

Trepam pas mai lo femorier
parlam pas de mon paraulier
qu’es professor de franchimand
e que se vòu bon occitan coma se creu literator
a benleu bajat au Goncourt
e se podriá que leu o tard
veniá tustar chas Gallimard…
Sei una puta, miladieus !
(Soi una puta)

Joan-Pau Verdier

Louis-Jean Calvet
Edicion Seghers, 1976
Coll. Poesies et chansons

A prepaus de l'autor

Cecila Chapduelh

"Ai res a dire ’Quilhs mots catan res N-um l-i vei la fuelha per darrier E si son ’quí, son venguts per asard Per asard de ’quelas pensadas nivolosas Sens color, sens gost, inconsistentas Inconsistentas, demoratz ! Setz de ieu, seretz de mon lengatge. Ai res a dire E ben zo vau dire."

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Inline Feedbacks
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !