Seleccionar una pagina

Retrach literari

0 |

Un indigèna (1813, Tolosa – 1894, Niça)

(TOLOSA, 1813 – NIÇA, 1894)

Un indigèna

Jol pseudonim d’« un Indigèna », s’escond Jules de Gounon-Loubens. En 82 ans d’una vida plan completa(1), aquel senhoret de Lauragués aguèt lo temps d’èsser oficièr de marina, de visitar lo vast glòb, d’aprene de lengas (aital parla arab e escriu en 1865 un opuscul introbable uèi : Pourquoi la France perdra l’Algérie), de far un temps lo director industrial en Belgica, d’escriure d’obratges sabents, tals coma aqueles Essais sur l’administration de la Castille au XVIe siècle (1860) que l’istorian Fernand Braudel considerarà coma un « vièlh obratge totjorn util ». Mas fa tanben dins las annadas 1860 l’editor de tèxtes medievals en lenga d’òc : Cançon de la Crosada publicada jol títol : Histoire anonyme de la Guerre des Albigeois (1863) e Les vies des troubadours (1866) ; que ne dona, per caduna, una introduccion copiosa. Presenta tanben jol pseudonim de Laurac una Généalogie des Comtes de Toulouse (1864), que i considèra los Ramons coma d’usurpaires al detriment de la maison d’Aquitània (succession de 1088) d’una part, e coma de defensors mediòcres de la causa miègjornala al temps de la Crosada d’autra part…

Tre l’introduccion a la Cançon de la Crosada (1863), l’Indigèna afortís son nacionalisme occitan : « I a, entre Nòrd e Miègjorn, de diferéncias de climat, de lenga, d’engenh, d’interès, que van qualques còps fins a l’antagonisme. (…) La resulta definitiva e coma produch net de la centralizacion, es de far decidir pel Nòrd de çò que nos interèssa dins lo Miègjorn ; es de plaçar en un mot las populacions miègjornalas dins un estat d’inferioritat e de subordinacion que res justifica pas, e que se’n relevaràn pas que quand auràn représ lo drech de s’administrar d’esperelas » (p.XIII) coma n’anava de las comunas medievalas en marge de lors feudals (Marselha, Avinhon, Tolosa). Se se ditz pauc « susprés que nòstres malignes compatriòtas d’otra-Leir volguèsson far de nòstra lenga vièlha un girgon mespresable » (p.VIII-IX), deplora que siá, dins lo Miègjorn tanben, « desdenhada per aquelas classas pretendudas instruitas e proscritas per las companhiás literàrias » (sola l’Acadèmia de Besièrs trapa gràcias a sos uèlhs(2)).

D’aquí, res d’estonant a çò que Gounon-Loubens s’adreça, dins la primièra frasa de son introduccion a las Vies (1866), a un « pichon nombre de gens sabents que s’interèssan encara a las originas de nòstra lenga mairala », rendent omenatge a l’erudit Raynouard… e als « païsans que, (se) l’escrivon pas, la parlan corrèctament, per çò que l’an apresa pel metòde natural(3), lo sol que pòsca plan donar la clau d’una lenga » (p.IV). Vòl « se sarrar tant coma possible de l’ortografia qu’aviá prevalgut del temps que la lenga, cultivada amb ardor per tota la gent d’esperit, èra ja parvenguda a un gras fòrça enauçat de perfeccion ; gras que posquèt pas jamai despassar dempuèi lo sègle XIII, per çò que foguèt sobtament abandonada an aquela epòca e que tre lo sègle XV o XVI se volèm, daissèt d’èsser una lenga literària e mai una lenga escricha. » (p.IV). Lo prepaus anóncia las reformas defendudas a l’entorn de 1905 per Estieu e Perbòsc, alara fòrça pròches dels nacionalistas catalans (cf. las revistas Montsegur e Occitania).

Analisant los diferents tipes de poèmas, Gounon-Loubens afirma sa preferéncia pel sirventés, genre « pròpri a desligar la lenga », que Guilhem Figuera i superava totes los autres segon el : « çò que detestava mai, èran los tres enemics de son país : lo clerc, la cort de Roma e los Franceses ». Tanben, per l’Indigèna, un jutjament puslèu pessimista s’impausa jol Segond Empèri : « Lo Jacobinisme es res d’autre qu’aquela idolatria del poder, e, en França, existiguèt totjorn e existirà totjorn. (…) Lo Francés compren pas res a l’engenh dels autres pòbles, e se lo daissàvem far, motlariá la tèrra tota sus la plana de la Beauce » (p.XXVII).

A son biais, Gounon-Loubens poiriá alara far sieuna la reflexion de Nietzsche afirmant : « L’amor-passion, nòstra especialitat europenca, (…) es l’invencion dels cavalièrs-poètas provençals, d’aqueles òmes magnifics e engenhoses del Gai Saber a quals l’Euròpa deu tant de causas e benlèu sa quita existéncia » (Par delà le bien et la mal, 1885, aforisme 260).

——————————————————————————————————————————————————————————————

1 – Aqueles elements biografics son expausats dins una sala del castèl familial de Lobens de Lauragués (31400)

2 – L’Acadèmia tolosana dels Jòcs Florals recompensarà tornamai los tèxtes de lenga d’òc tre 1894 per la gràcia d’un don del baron Ozenne, normand e parisenc d’origina…

3 – Lo tèrme « metòde natural » serà utilizat tre las annadas 1920 e amb mai de resson pel pedagòg Celestin Freinet, fòrça estacat al dialècte niçard de son enfància.

A prepaus de l'autor

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !