Seleccionar una pagina

D'escart e de talvèra

0 |

Somiar damb Raimon de Miraval

E se i a mes fantastic qu’eths trobadors ?

Que nos ei anonciat un Diari especiau « fantastic ». En sens prope deth mot, que deveriam aver ua intrusion fòrta de surnaturau en Diari ! Que pensi que jogam damb eth mot e qu’après tot n’avem pas ren de mes fantastic qu’eths trobadors ! O tanplan que caleria fèr apareishe tot eth atge miejancièr ! Siècles on eth Surnaturau èra era realitat de tot dia, fadas, broisharia, animaus fabulosi, apparicions en ua cauna, sorgas e bòsques encantats, dracs en eths rius, demons o Diable james luenh, qu’eths curès no’n avian james acabat de predicar, exorcizar, ren no i fasia, tèrra e cèu qu’èran mistèri permanent.

En tot tornar draubir non pas surnaturalament mes per azard eth libe de Renat Nelli sus Raimon de Miraval, Du jeu subtil à l’amour fou (Verdier editor), que’m fasi aqueras reflexions. Coma èm venguts realists uei, prosaïcs, presoèrs d’un univèrs de quotidianitat on non se parla que de causas tèrra a tèrra ! Coma èm luenh deth temps deras catedralas e deths trobadors !

Que s’ei podut escríver qu’aqueri an « inventat Amor » ! S’avem fèt eth torn d’aquera idèa ? Inventar ! Coma se avans no avia existat ! Ua creacion, ua naishença, ua transformacion unica dera causa que benlèu compta eth mes ena vida : era relacion de còs a còs, d’anma a anma, de persona a persona, e en prumèr de femna a òme, d’òme a femna, de dauna a chivalièr !

Aquera « invencion » no seria era intrusion d’un element surnaturau en çò que nos sembla causa naturala se’n i a ? Renat Nelli que nos presenta Raimon de Miraval coma un poèta que seria tanben un teorician dera « Fin amor ». En tot fèr poesia, eth poèta que fè teoria, era sièva poesia qu’ei Razon autant e mes que inspiracion. B’ei aquò « fantastic » e tanplan de mau seguir en eths desvelopaments que’n fè Nelli en eths sièvi commentaris tant subtius ! Que vos inviti a leiger entr’autis eth commentari dera cançon XVII, pajas 142 e sq., que n’è pas era plaça de tot citar aci. Se dèu eth amor de carn precedir o seguir eth amor de còr, b’ei ua question deras mes disputadas en eras corts deth Carcassès e Cabardès d’aqueth temps, e alhurs cresasque, e damb Miraval e Nelli que trobam totas eras subtilitats d’aquera disputa. Solide ! Ren non ei ath-dessus dera Joy on eths còrs son units, mes quin imaginar qu’un chivalièr posca no demandar en prumèr eth jazer e mes se possible ? Eth jazer, on eths amorosi estan tota era net còsta a còsta nuds e castes qu’ei un som d’aquera erotica tant rafinada.

 Eth trobador qu’envia era sièva « cançon » a Audiart que designa Raimon VI : mèstre d’amor, Miraval que’s reconeish Raimon VI coma mèstre, qu’estam en univèrs aristocratic, mes Miraval qu’ei un plan praube castèth, e un plan gran poèta !

Fantastic, non ?

« N’Audiartz, de vos ai apres
So don a totas sui cortes :
Mas d’una chan e d’una-m feing
E d’aquela Miraval teing.
E trobaretz greu qi-us n’esseing
D’amar, pus eu de vos n’apreing »

———

« Seigneur Audiart, c’est de vous que j’ai appris/Ce qui me rend si courtois envers toutes les dames./ Mais je n’en célèbre qu’une seule et d’une seule suis épris/et c’est d’elle que je tiens le château de Miraval / Et vous trouverez difficilement quelqu’un qui vous enseigne/ à aimer, puisque c’est de vous que je prends des leçons. »

A prepaus de l'autor

Miquèu Pujòl

Un « Gavatch » en « Diari ». Nascut eth 27/01/1932 a Ercé en Haut-Coserans, qu'è parlat «gascon ara popa, qu'ei era mièva prumèra lenga, mes passat peras escòlas guèita qu'ensenhè eth francés (e un chic latin e grèc), e eth « occitan » que'm demandèren d'ensenhar enas annadas70. Militant dera Causa que venguè doncas , e encara mes enas annadas 90, quan m'arretirè en Bigòrra. Actor de Radiò-Païs, autor de Cronicas en Jornau locau, de plan de tèxtes de tota mèna en revistas (Païs Gascons Per Noste, Reclams, Gai Saber, autes...) e per mantun Concors d'expression gascona, actor deths « Amis d'Aulus et de la vallée du Garbet », embauchat en dus filmes, « l'Orsalhèr » e « la Vallée des Montreurs d'Ours » en qualitat de petit-filh d'un Orsalhèr. Que i a monde que m'an coneishut militant communiste pueish gauchiste deras annadas 50 a 80, e sindicaliste deths peluts en licèu de Murèt. Que som riche de cinq mainats, autant de petits-mainats, e de dus arrèr-petits-filhs. Que contunhi de participar aths « Amis d'Aulus, e a Radio-Païs on è fèt pielas d'emissions desempueish 1993, uei « Navèras camadas » on parlam de tot en gascon. Qu'è responut ara invitacion deth « DIARI », on è volut èster « d'Escart e de Talvèra » coma som tostems estat, militant mes en ensajant de no pas pèrder era capacitat de reflexion, enraïgat e dubèrt, en particulièr en presentant escrivans un chic desbrembats o costats mau coneishuts d'aquestis. « Gavatch » que 'm volè aperar quan escrivè, cada setmana annadas e annadas, ena « Nouvelle République de Tarbes », Gavatch qu'ei un qu'ei d'aci e non ei tot a fèt , Coseranés en Bigòrra, gascon cap e tot mes qu'aima a parlar de Mistral, de Bodon, o Delpastre coma de Camelat, qu'aima eth francés e d'autas lengas, d'escart e de talvèra se voletz. Maishant cantaire, qu'è escotat tots eths cantaires, eths dera Hestejada de Bigòrra, e de plan de coralas, e en eths melhors Marti eth prumèr, Nadau, et tots eths qu'an seguit, d'Eric Fraj a Marilis Orionaa. Mes que m'agrada d'entener "le Chant des cerises", Montand, Brel, Brassens, e tutti quanti, e uei de mes en mes eths grans dera "musica classica", Mozart, Bach, Verdi, tot Intermezzo ara TV... qu'avetz endeviat ! Pr'aquò, quin plaser d'entener un arrèr-petit-filh attacar dab un auboès deth Coserans o un filh dar-se'n dab Nadau ! Miquèu Pujòl

Laissar un comentari

Mercés de vos connectar per comentar
  Soscriure  
M'assabentar quand

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !