Seleccionar una pagina

Dorsièr

0 |

Rescontre – SERGE PEY

Entretenètz una amistat particulara amb l’occitan. Nos ne podètz dire mai ?

Vòli pas faire aquí l’istòria de ma relacion amb la « lenga nòstra ». O faguèri endacòm mai dins mai d’un libres notadament Nihil et Consolamentum, revirat per Alem Surre Garcia o encara dins los comentaris de mos trabalhs sus la Daurada, « Notre Dame la noire ou l’évangile du serpent ». Conti tanben de còps aquesta relacion a lenga entre catalan e occitan dins mon libre lo Trésor de la guerre d’Espagne. Vòli pas evocar, vist lo pauc de plaça, mon amistat amb Éric Fraj, Claude Marty mon fraire, Mans de Breish, ni las lecturas passionalas que faguèri de Bodon, ni los contactes formidables e pivelants amb René Nelli o amb los poètas coma Félix Castan, Yves Rouquette, Marie Rouanet o encara Bernard Manciet. Ni Marcela Delpastre.

Voldriái parlar aquí de l’amor. Ja que cresi que lo basculament bèl cap a la poesia occitana me foguèt balhat per los trobadors e las trobairitz qu’inventan l’amor dins un sègle sens amor.

L’occitan, pas coma lenga de comunicacion, mas coma lenga de poesia es un moment de l’amor universal, de la « convivéncia ». La poesia occitana es una cortesia de l’amor. Dins lo sègle tarrible que vivèm, es important de tornar a aqueste aspècte de la poesia occitana. Cresi pas al progrès, mas en l’occuréncia, es ara dins nòstra esquina. Es esglasianta la pornografia de la civilizacion capitalista. Ma vida tota per dire a qualqu’un que l’aimavi, es a travèrs lo poèma qu’aquò se realizava. Èrem dins la dralha dels grands poèmas d’amor dels trobadors, dels fòls d’Elsa, dels surrealistas e dels romantics. Tot aqueste amor foguèt dubèrt per la poesia occitana, disi pas la lenga, mas la poesia. Davant las relacions tarriblas que redusisson l’amor a un estatut politic e doncas sovent, coma los eveniments recents nos o dison, disi : escrivètz de poèmas, escambiatz de poèmas. L’amor es una cortesia granda que la jòia i passa per lo còrs, mas tanben per lo lengatge. Desertatz las batalhas falsas.

Òc, s’entreteni una relacion particulara amb la poesia occitana, es que me balhèt enveja d’inventar un « Ieu » de l’amor que rend l’autre capable tanben d’inventar un autre «Ieu » mai grand que lo mieu. La poesia es la condicion unica d’aimar. Es d’aquesta libertat que desrevelha lo desconegut de l’autre que la lenga occitana foguèt prensa fins ara.

Dins aqueste article, enumeram (d’un biais non exaustiu) vòstre trabalh de creacion en 2018. Aviatz un fial conductor precís per l’ensem dels projèctes o èra novèl a cada còp ?

Mon fial conductor es totjorn lo meteis : contunhar una poesia de liberacion e de testimoniatge. Los projèctes son sempre diferents, ja qu’emanan sovent de rescontres e de demandas. Lo fial conductor es totjorn lo d’un rapòrt sacrificial a la lenga. La poesia demòra un sacrifici del lengatge. L’antropos es aital un èsser sacrificial. Sacrificar los mots en un biais de sacrificar las causas dins lors relacions especialas amb la lenga. Mas s’agís tanben d’èsser testimòni de nòstre monde. Pensi que la poesia deu pas èsser engatjada, mas testimonianta. Es un biais de manifestar amb la paraula los ligams entre las causas. Dins aquesta dralha, inventa una gramatica dins l’invisible. Parlar es manifestar a l’encòp çò que se vei e çò que se vei pas. Çò que se vei pas, sovent crèba los uèlhs. Lo poèta se sarra de la poesia, non pas que diga que cal preveire l’avenidor, mas que cal veire çò que se vei pas e que crèba los uèlhs. La poesia es un movement de la consciéncia dins lo lengatge. Vivèm d’uèi una epòca novèla d’infèrn generalizat que lo subjècte filosofic i es caucigat per lo mond de la comercializacion dels objèctes, una epòca que las femnas e los òmes de nòstre mond i van venir d’objèctes e que los modèls de la poesia prepausats per los medias i son de luòcs comuns e de messatges d’asirança.

La poesia a totjorn una postura amorosa per comprene lo mond. E mai quand es en colèra, malgrat d’unes monins coma Pound o Marinetti.

Cossí nasquèt lo projècte de creacion expausat al Museum de Tolosa ? Partiguèretz d’un objècte o d’un concèpte ? Del periòd preïstoric fins ara o lo contrari ?

La preïstòria es per ieu una segonda natura. Aguèri una formacion de preïstorian. La preïstòria demòra un combat poetic. Es una leiçon contemporanèa. Disi aquò a contra-corrent de la pensada dominanta. Inventa lo sacrat qu’aparten pas unencament a l’antropos, mas segurament tanben al mond animal que fusiona amb el. La poesia es un comentari del mistèri de la vida e de la mòrt, dins sas grandas flamejanças fusionalas. Volguèri al Musèu d’istòria naturala, qu’es lo musèu de mon enfança, rendre omenatge per mos pegatges de sagetas e d’espleches preïstorics, pas solament a l’art preïstoric qu’es un art chamanic, mas tanben a totas las colleccions de preïstòria qu’an desaparegut e que se trapan dins de tiradors. Es davant la profusion d’aquestas sagetas e d’aquestas pigassas que venguèri estudiant en preïstòria. Los tablèus qu’ai representats son tant d’omenatges als artistas qu’ondrèron nòstras caunas. Pensi que d’uèi encara un artista vertadièr es un chaman coma lo de la cauna dels tres fraires.

Dempuèi mai de quaranta ans, cada diluns, avètz prepausat de rescontres amb de poètas del mond tot via los « chantiers d’art provisoire ». En setembre, contunhatz pas. Aquò vos va pas mancar, entre autres dins l’emulacion e la riquesa artisticas qu’aquò deviá congrear ?

Cresi que cal far tirar camin. La poesia es una aventura amorosa entre la lenga e la vida. Pas degun es possessor d’aquesta vida ni d’una vision del lengatge unilaterala. Me soi esforçat dempuèi qualques annadas de preparar aquesta partença, o melhor, aqueste retirament. A la Cave los diluns son mantenguts. Se sonaràn d’ara enlà « les impromptus du Lundi ». Cal pas doblidar qu’aquestes rescontres setmanièrs èran ligats al talhièr/seminari que menavi a l’universitat dins l’encastre del Ciam. La preséncia d’una paraula vertadièra de la poesia se deu de contunhar a la Cave poésie, una paraula d’expression, rai, mas tanben e subretot una paraula de recèrca dubèrta a totas las lengas del mond. La poesia es una quista del desconegut e pas la gimnastica fonetica de rimas degalhadas. La poesia es un trauc dins lo lengatge. Per aquò, passèri lo brandon a d’animators de laboratòri de recèrcas poeticas de l’universitat coma aquel animat per Modesta Suares o a d’estudiants coma Maxime Juniet e tantes mai. Serai tanben aquí, de segur. Mas vòli pas mai programar. Vòli daissar aquò a una generacion nòva. Mas vau contunhar de presidir aqueste luòc en collaboracion amb Yann Valade. Cal pas doblidar qu’es aquí qu’a 18 ans recitèri mon primièr poèma. Cal que la Cave poésie contunhe de faire dire a cadun aqueste primièr poèma, mas a l’encòp que totes ausiscan lo poèma de l’autre. E mai s’es mòrt. La poesia se fa totjorn a dos. Es pas un monològ dins un miralh. Es un luòc que s’i aiman los mots en lutz plena e mai siagan jos tèrra.

Nos podètz parlar de vòstres projèctes artistics per 2019 ?

Per 2019, seguissi la dralha. Soi a metre en plaça d’estagis d’escritura e de poesia d’accion, devi anar al Chile per l’edicion de mos libres e tanben al Mexic per la revirada del Trésor de la guerre d’Espagne, e als USA per las meteissas rasons. En genièr, un libre novèl en cò de Fammarion : Le carnaval des poètes, i fau caminar la poesia dins un bèl passa-carrièra parodic. Una reedicion de Dialectique de la Tour de Pise al Dernier télégramme. Mon libre sus Victor Hugo : Notre Dame des paris, un esclairatge alquimic del roman. E de segur la mesa en plaça de poesias d’accion amb Chiara Mulas. Vau perseguir aital mon trabalh de trobador, mos recitals e mas dictadas de poèmas e qualques talhièrs d’art provisòri. Mas la poesia es pas un projècte artistic, es un projècte de vida. Es lo camin d’una mesa a nus de la consciéncia. E mai se d’uèi, sembla atacada per las burocracias mediaticas, contunha de far son efièch. Es lo sens de mon darrièr libre quora soni a una ocupacion dels cementèris. Una poesia de revelh coma o disiá lo poèta de Carcassona.

A prepaus de l'autor

Cathy Lacroix

Cathy Lacroix es directritz de l'Institut d'Estudis Occitans de la Region Occitània - Miègjorn / Pirenèus, l'associacion qu'edita Lo Diari e lodiari.com. Participa a l'elaboracion del magazine e s'encarga dels abonaments e de tot l'aspècte administratiu. Apassionada d'arts, li arriba tanben d'escriure dins la revista, sus aquel subjècte mai d'autres.

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !