Seleccionar una pagina

Critica literària

0 |

Negrelum

Miquèla Stenta
Occitan / Francés
Edicions l’aucèu libre, 2019
10 x 17,5 cm
108 paginas
10 €
ISBN 978-2-917111-56-7

Es sortit a la fin de l’an 2019 un libre que tròba un resson particularament fòrt dins aqueu periòde de crisi sanitària. Un libre inclassable, per sa fòrma, son ton, sa tematica, un libre que me sembla l’un dei mai marcants dau moment. Es una òbra dobla, desplegada sus dos batents : un racònte sus la fin de vida d’una maire e un tèxte, en regard, que ne ditz la vida. Negre Lum : lutz e sorniera se tòcan, se respòndon o puslèu se completan. Impossible per quauqu’un de ma generacion de non pensar au títol d’un disc d’IAM (la comparason pòu paréisser azardosa !) : Ombre est lumière. Òc, l’oximòre es plen de sens e s’amerita d’èstre apondut ai diccionaris d’occitan, vaquí un neologisme (segurament, mai o faudriá verificar…) que pausa un sagèu d’originalitat fonsa en primièra de cobèrta. Coma o precisa l’autora dins la pròsa de dobertura, Negrelum es « a l’encòp testimoniatge e catarsis. Omenatge tanben ». O legiguèri mentre que s’encadenavan a la ràdio las dichas quotidianas dau còmpte dei defuntats dau coronavirus. Nòstrei governants, espantats, descobrisson subran l’estat deplorable de l’espitau public qu’abandonèron de lònga data e tot un país s’inquieta dau devenir deis ancians confinhats dins leis EHPAD. Lo libre m’es donc aparegut d’una evidéncia e d’una pertinéncia raras. Se parla sovent dau problèma per la creacion occitana de s’acarar ai realitats dau monde d’uèi, d’èstre ancorada dins leis enjuecs dau sieu temps. Miquèla Stenta, d’un trach de pluma cirugicau tan coma poetic, escoba nòstrei dobtanças e manda un pavat dins lo clòt. Lo ritme dei frasas, sovent cortas, de còps verbalas, redusidas a l’essenciau, nos fan pensar a l’estile d’un Joan Bodon : « Téner lo còrs que s’escapa. Lo téner encara. L’ausir que se barra, lo veire que se desamòrça ». La descripcion cruda e sens destorns de la descasença fisica e mentala d’un èstre aimat nos tòca franc. L’autora es jamai ni corta ni costièra : fa pròva d’un mestritge total de la lenga d’òc que deven la sola aisina possibla (l’aisina la mai apropriada benlèu) per dire l’indicible. La pròsa es intima, Miquèla Stenta nos alanda la pòrta e nos o fa tot veire, tot sentir, tot enfaciar. Paradoxalament, la gèina o lo descòr non nos envasisson jamai, demoram pivelats e tenguts per una paraula franca : « Los vièlhs, l’espitau los tua. Paura causa entre mans estrangièras, vint-e-quatre oras que i es ; pro per ne faire una grabatària ». Au bot d’aqueu pertús sorn, pasmens, lo dire contunha e trespassa lo lindau de la mòrt, en retraçant l’istòria d’una vida. Un segond libre caup dins aqueu pichòt objècte (quitarem jamai de dire que nos agrada tan lo format d’aquel editor) : lo libre dau lum, lo racònte d’un percors de femna e tota la mitat d’un sègle passat. A rebors de l’afondrament viscut dins la primièra part, exploracion tenebrosa dei patiments, l’autora enauça una pròsa que rebastís, confòrta, assosta, recompausa lo puzzle que semblava a jamai abocinat. Sortissèm cambiat d’aquela legida. Una sensacion estranha, mitat negre mitat lum, sus la boca, e l’enveja fonsa d’aimar la vida e lei gents que nos enròdan.

A prepaus de l'autor

Silvan Chabaud

Silvan es redactor al Diari, òc, mas carga mai de casquetas qu'aquela : jol nom de "Chab" canta dins Mauresca (Fracàs Dub) dempuèi la creacion del grop en 1999, e tanben dins Doctors de Trobar, doas formacions que fan sentir qu'es lo Massilia Sound System que lo faguèt cabussar dins l'emplec vivent de la lenga occitana. La lenga la maneja d'alhors tant que publiquèt un recuèlh de poesia, "Leis illas infinidas / Les îles infinies" (Jorn, 2012). Enfin, Silvan es universitari, autor d'una tèsi sus Bellaud de la Bellaudière, poèta provençal del sègle XVI e actualament cargat de corses a la facultat Pau Valèri de Montpelhier.

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Inline Feedbacks
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !