Seleccionar una pagina

Critica literària

0 |

Nathan Weinstock – Lo Libre d’Estèr dins la tradicion occitana judeo-comtadina

Le livre d’Esther dans la tradition occitane judéocomtadine
Nathan Weinstock.
Edicions IEO, 2018
Coll. tèxtes e documents
120 paginas

L’IEO es, dempuèi la debuta, una associacion que s’entrèva de publicar l’immensitat de las riquesas literàrias del patrimòni occitan. Son ròtle es plan conegut dins lo domèni de la difusion de la creacion contemporanèa, segur, mai cal pas doblidar la colleccion « cultura, tèxtes e documents » que ten son amira e nos desvela, regularament, de pepitas d’òc. En 2018, foguèt publicat un estudi de Nathan Weinstock, membre del comitat scientific de l’Institut d’Estudis del Judaïsme que s’installèt en territòri occitan e s’apassiona, ara, per la literatura judeocomtadina. Aquel obratge es consagrat a las produccions de tèxtes ligadas a la tradicion josieva del Libre d’Estèr que conta, del temps de l’Empèri Pèrse, l’ascension de la jove Estèr al tròne. Aquela josieva « esconduda » ven reina e capita d’evitar lo chaple dels ebrèus. Son istòria constituís lo libre XXI de la Bíblia ebraïca autrament apelat « meguilhah Estèr». De reviradas foguèron propausadas dins Euròpa tota, dins las lengas dels luecs de vida de la comunautat josieva.

La preséncia dels ebrèus sus l’espaci occitan es fòrt anciana e importanta dins la cultura miegjornala : de vilas coma Avinhon, Lunèu, Montpelhièr, Narbona foguèron de centres del judaïsme provençal e lengadocian. Pensam aquí per exemple al famós talmudista Abraham Ben David de Posquièras, rabbin, kabalista e filosòf que nasquèt a Narbona e visquèt pròche Lunèu, o encara al trobador Isaac Gorni (autor de sirventés en ebrèu)… Avinhon e lo Comtat Venaissin venguèron un refugi per aquela comunautat fòrabandida del Reiaume de França. Es aquí que se desvolopèt la lenga dicha « judeocomtadina » que mesclava un substrat d’ebrèu liturgic a la lenga d’òc. Una notacion en alfabet ebraïc d’aquela varianta de la lenga d’òc foguèt d’alhors emplegada. Descobrissèm tot aquò a la lectura d’aqueste libre estonant que nos fa viatjar entre las sòrgas biblicas e lo mond occitan als sègles XIV e XVIII. L’estudi s’apièja sus lo Roman de la Rèina Estèr de Vidal Crescas del Cailar escrich en judeoprovençal a l’entorn de 1350 (los extraches son d’una clartat totala pel legeire occitan d’uèi) e de La Rèina Estèr, Tragedia en vèrs e en cinc actes del rabbin de l’Illa de Sòrga, Mardochée Astruc, publicada en 1774. I vesèm la continuitat, tras los sègles, d’una comunautat josiva occitanofòna e sa plaça, complicada e sovent mesa a mal, al mièg de la societat provençala. La tradicion del Libre d’Estèr es tanben associada a la fèsta de Porim que s’aparenta a una mena de carnaval josieu e teniá una granda importància dins la cultura populara josieva en Provença (e ara, encara, dins lo mond entièr).

Lo raconte d’Estèr se pòt legir coma un imatge del regrelh, una renaissença vertadièra : es un simbòl tanben de l’afirmacion de la cultura josiva malgrat las persecucions, las imposicions (cens, taxas, redevenças divèrsas) e las vexacions que patiguèron los josieus (emai dins lo contèxt avinhonenc). Lo trabalh de Nathan Weinstock dona l’enveja d’anar mai luenh e de legir las quitas òbras, de seguir aquela Estèr occitana, aquela eroïna feminina universala que n’avèm tant de besonh, ara, dins lo nòstre temps trebolat.

A prepaus de l'autor

Silvan Chabaud

Silvan es redactor al Diari, òc, mas carga mai de casquetas qu'aquela : jol nom de "Chab" canta dins Mauresca (Fracàs Dub) dempuèi la creacion del grop en 1999, e tanben dins Doctors de Trobar, doas formacions que fan sentir qu'es lo Massilia Sound System que lo faguèt cabussar dins l'emplec vivent de la lenga occitana. La lenga la maneja d'alhors tant que publiquèt un recuèlh de poesia, "Leis illas infinidas / Les îles infinies" (Jorn, 2012). Enfin, Silvan es universitari, autor d'una tèsi sus Bellaud de la Bellaudière, poèta provençal del sègle XVI e actualament cargat de corses a la facultat Pau Valèri de Montpelhier.

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !