Seleccionar una pagina

Adishatz monde

0 |

Maria Blanca, ua colomba gascona

Passava lo Torn de França peu pòrt de la Maria Blanca dins lo Pirenèus e, de pas créser, lo jornalista au finestron se botèc a parlar d’ua hemna deu mème nom : èra Maria Blanca, ua de las darrèras aurostairas de Gasconha. Ua ploraira, solide, logada entà cantar las aunors d’un defunt ? Òc, mes pas sonque.

Lo Diari Pack 2020

Maria cantava l’auròst en bearnés, un poèma en vèrs e rimas, rituau vengut de la Mediterranèa antica que demorèc viu bèra pausa en tèrras pirenencas. Vaduda en la vath d’Aspa en 1765 i moriscóc en 1849. Deu son nom vertadèr èra Maria Asserquet, aperada « Blanca » non pas pr’amor deu pòrt pirenenc o deu vutre blanc, hada de la cançon de Nadau, mes benlèu d’un veu blanc que portava a las aunors. En tot cantar l’auròst que sia compausat o improvisat, la cantaire podèva díser tot, en un devís qu’anava a son grat deu planh au clam, de la compassion a l’arcast, deu realisme a l’esglàs tot aquò en tablèus detalhats de las benalèjas deu defunt o de la comunitat sancèra ! L’auròst qu’èra un art vertadèr e Maria Blanca que n’èra la mes renomada, estóc publicada. Son estats donc sauvats los sons cants en òc, tau coma los sovièrs deus que cantèc. Miquèu GrosclaudePer Noste, Auròsts, Maria Blanga, Textes présentés par Michel Grosclaude l’a chafrada « Colomba de la Gasconha » ! Vertat, los accents estrambordants d’uns deus cants sonan plan coma le voceru venjadís de la Colomba de Mérimée. Uerdatz l’arcast getat a la goja de l’Auròst a la Cosieta, suspectada d’aver deishat morir la dauna de casa o lo repic acusaire de l’Auròst a Françoès d’Arnauda a l’entorn de la malamòrt de l’aulhèr en Espanha o encara los planhs de còrhéner de la veudeta de quinze ans que crida sa pena e lo son hasti de la sògra a la mair ! Lo cant se hè istòria e se’n desbremba la tristessa de l’escasença en tot seguir, ahiscats, las sequéncias deus poèmas que viran sovent d’atacas en responsas, d’esquivas en contra-atacas o simplament que demoran cants d’amor e de degrèu quan la poetessa en l’auròst celèbre a Lacleda crida sa dolor per l’òme aimat tuat a la guerra.

Atau, dambe lo cant de dòu, l’expression feminina hasóc lo son camin cap a ua cultura populara quan la votz de las hemnas ne s’ausissèva pas gaire. Poetessas de compte har, solide se’n troban d’ara endavant, mes tà existir dins l’espaci public de la ciutat e tà’s poder hèr enténer per la comunitat tota, quantas ? Pr’aquò l’auròst, enebit per las glèisas, escanat peu temps que passa, a deishat ara la plaça au silenci e coma las broishas e las hadas de bèth temps a, an desapareishudas las aurostairas. Demora la Maria Blanca e, en s’i hicar l’aurelha, se poiré tornar ausir lo lor cant. Aquò nos vòu benlèu díser la poetessa catalana Maria-Mercè Marçal en Bruixa de Dol (1979):

Avui, sabeu ? les fades i les bruixes s’estimen. Han canviat entre elles escombres i varetes […] endevinen l’enllà, on les ombres s’animen

A prepaus de l'autor

Francesa Truflandier

Soi neishuda a Paris, de soca gascono-alpina. Èri ensenhaire en lenga inglesa. Èi viscut dins Gèrs dempèi 2002. L’occitan, que mis grans e ma maire parlavan tostemps amassa, m’i soi botada aquí dins lo men vilatge, puish dambe l’ajuda remirable deu Collègi d’Occitània, deu Cfpòc de Tolosa e de Seuvalada en Biarn, de la formacion professionau a Aush e mantun autes : l’Academia de gascon de Sheishan en Astarac, los talhèrs de lenga deu Gèrs a Saramon e en l’Isla de baish, l’estagi de l’escòla d’estiu de la Guépia. Ei tanben participat a l’arcuelh deu Felibritge aqui. Soi venguda ahuecada de literatura, d’istòria e d’escritura occitanas. Èi escriut articles per "País Gascons" la revista de Per Noste, e ua petita cronica dambe l’escaish nom deu "trauca-sègas" dins "Le petit Journal du Gers". M’interessan tanben fòrça lo patrimòni, la musica tradicionau, las danças occitanas e la literatura iberica (castelhan e catalan).

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Retorns en linha
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !