Seleccionar una pagina

Dorsièr

0 |

Lo tornar deu tesaur gascon – Ua aventura editoriau

Dictionnaire du Béarnais et du Gascon modernes

Simin Palay
Reclams, 2020
21×28,5 cm
1500 paginas
150 €

Ne'n saber mai
Un Tesaur deu Felibritge que’n pòt escóner un aute ! Lo purmèr, lo d’un Frederic Mistral pas enqüèra nobelizat, que vadó en 1886. Centrat suu provençau, que’s volèva totun lo diccionari generau deus parlars d’òc, e que demòra dilhèu enqüèra uei lo dia la hont lexicografica màger entad aquò har. Mes de l’auta part deu país, un aute tesaur, d’un aute Felibritge, que s’aprestava. L’endom de l’enterpresa, atau com quauques desaviers e peleis, qu’arrecussarà la parucion deu purmèr tòme en 1932. Qu’ac disen « Lo Palay », deu nom deu Capdau de l’Escòla Gaston Febus, qui s’èra gahat aqueth prètzhèit aus punhs. Mes l’òbra qu’ei plan collectiva, dab un hialat de contributors cargats d’anar cuélher la géncer flor de la lenga suu terrenh : Daugé en Shalòssa, Camelat en Lavedan… Lo Dictionnaire du Béarnais et du Gascon modernes que demorarà totun lo gran ahar de la longa vita de Simin Palay, com l’arribada au cap deu son engatjament. En aqueths temps de cambiaments entà las lengas minoritàrias, fixar ua grafia, un lexic, locucions, faiçons de parlar, ua identitat pròpia, que participa a la lor sauvaguarda. E de mei : que las hè accedir a un estatut de respectabilitat.

Atau, lo Palay, de « simple » lexic francés-bearnés-gascon drin mei complet que çò qui existeish ad aqueth moment (lo diccionari de Vastin Lespy, lo de l’abat Vincent Foix…), que vad Diccionari Biarnés, mes devath aqueth nom l’òbra que muisha mei qu’ua recèrca lexicografica apregondida. Los dus tòmes que hèn shens que aplegar los mots de 35 zònas dialectaus de Gasconha, que s’i tròban locucions, provèrbis, expressions, tota la fraseologia deu gascon, mes tanben fichas sus tradicions, costumas, rites calendaris, l’istòria deus parçans. Un diccionari etnologic, a la fin finala !
A flor e a mesura que Palay, Majorau deu Felibritge, e s’aprèssa de la fin de la soa vita, lo son espiar que càmbia : ajudat per la publicacion deu bèth Atlas Linguistique de Jean Séguy, que pren consciéncia de l’unitat lingüistica de Gasconha. Que vòu avançar mei las recèrcas, sostiengut per l’abat Saint-Bézard, entàd ua navèra parucion. Aquera edicion de 1963 qu’ei possibla gràcias au CNRS, au cap d’ua negociacion de las aurugadas. Saint-Bézard que’s tornarà gahar la carga, pesanta, de l’edicion deu diccionari après la despartida deu Mèste en 1965, dab tots los ajustets de qui cau. L’òbra màger, adara sancèra, que serà editada en 1980, e reeditada dinc a las prumerias de las annadas 2000 peu CNRS.
A comptar d’aquera tempsada, lo diccionari, mauaisit de trobar, que’s ven en quauques sites mei o mensh hidables, a huec de sòus. Lo Tresaur dau Felibritge gascon que vad un tesaur tindant… peu moment.
A l’abòr de 2016, un tribalh important que comença : la realizacion d’ua version numerica deu Palay, miada conjuntament peu Congrès Permanent de la Lenga Occitana e las edicions Reclams. Aquera version que la se pòt horucar dehens e que hè partida d’ua colleccion essenciau de diccionaris « istorics » disponibles suu dicod’Òc deu Congrès, atau com lo Tesaur… de Mistral.
Enfin, après ua relectura pacienta d’aqueths milèrs d’entradas per Eric Gonzalès, Sèrgi Javaloyès, Joan Luc Landi, e Maurici Romieu, capdau de l’Escòla, lo Dictionnaire du Béarnais et du Gascon modernes navèth, sancèr, revist e corregit, en grafia originau, que torna paréisher au començar de 2020, tostemps en ligam enter l’Escòla Gaston Febus-Reclams e Lo Congrès. E dab l’ajuda financèra de l’associacion Ligams, organizatora deu relais annau La passem, qui religa tots los actors de lenga nosta en Bearn e Baish Ador, de la region Navèra Aquitània, deu departament deus Pirenèus Atlantics, de la Comunautat d’Aglomeracion Pau-Pirenèus e lo sostien d’un sarròt de mecènas. Lo simbèu qu’ei hòrt e que da l’impression de fenir totun la corruda !

A prepaus de l'autor

Danís Chapduelh

Danís es capredactor del Diari e cargat de mission per l'Institut d'Estudis Occitans de la Region Occitània / Pirenèus-Mediterranèa dempuèi mai de 2019.

Laissar un comentari

Mercés de vos connectar per comentar
  Soscriure  
M'assabentar quand

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !