Seleccionar una pagina

L'occitan blos

0 |

Lo periòde

Lo periòde

Loís Alibèrt ditz que dins un occitan plan codificat cal metre la letra -e finala de supòrt dins de mots sabents coma lo catòde, lo periòde.

(Gramatica occitana, 1935, p. 377.)

Degun non remet aquela nòrma en causa. La fòrma lo periòde se tròba dins los diccionaris de R. Barta (1980), C. Laus (2001), Fettuciari-Martin-Pietri (2003), Cantalausa (Diccionari, 2003, pagina 737), C. Rapin (2006), Andrieu Lagarda (2013).

Dins L’occitan modèrne, libre sortit en 2001, pòrti exactament la meteissa nòrma, emai doni una lista dels mots qu’an la meteissa finala -òde : l’anòde, lo catòde, comòde, l’electròde, l’exòde, lo gasteropòde, incomòde, l’iòde, lo metòde, lo mòde, lo periòde. (Pagina 109.) S’i pòt ajustar : l’artropòde, lo braquiopòde, lo cefalopòde, lo diòde, lo miriapòde, lo rapsòde, lo sinòde.

Tot aquò son de mots recents, de formacion sabenta. Dins los mots d’aquela mena i a una fòrta tendéncia a aver la -e finala de supòrt. Per exemple, a partir de l’etime latin volumen, lo mot de formacion populara un volum (de quicòm) vòl dire siá «un pilòt, un paquetàs (de quicòm)», siá «un grand nombre, una multitud (de bèstias o de personas)». Son de senses plan concrèts. Per contra, lo mot de formacion sabenta lo volume a lo sens abstrach de «l’espaci ocupat per un còs».

Coma lo volume, los mots sabents e recents en -òde an la -e finala de supòrt, tant en occitan coma en catalan (l’ànode, el càtode, còmode, l’elèctrode, l’èxode, el gasteròpode, incòmode, l’iode, el mètode, el mode, el període) mas, en catalan, l’accent es sovent tres sillabas abans la fin del mot.

Dins la pròsa occitana actuala se tròba pas pus lo francisme la periòda e es una bona causa. Mas, i a sovent l’ipercorreccion lo periòd que se pronóncia [lu perjòt] e rima ambe lo canhòt, lo vielhòt : es una farlabica òrra ! La sola bona fòrma es lo periòde.

A prepaus de l'autor

Jacme Taupiac

Jacme Taupiac, nascut en 1939 en Lomanha, es un lingüista occitan contemporanèu reconegut, membre del Grop de Lingüistica Occitana, del conselh lingüistic del Congrès Permanent de la Lenga Occitana e de l'Institut d'Estudis Araneses-Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana. Trabalhèt e trabalha encara bravament sus la normalizacion de l'occitan e lo desvolopament de l'occitan estandard. Publiquèt un ramelet de trabalhs sus la lingüistica occitana : L'occitan blos (1964), Diccionari de mila mots (1992), Gramatica occitana (2000)...

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs articles

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !