Seleccionar una pagina

L'occitan blos

0 |

L’aterratge d’un avion

L’aterratge d’un avion

Lo 17 de desembre de 1903, dins la pichona localitat de Kitty Hawk (Carolina del Nòrd, Estats Units d’America), los fraires Wilbur e Orville Wright realizèron çò que se considèra coma lo primièr vòl d’un avion motorizat. A partir del començament del sègle vint, calguèt donc trobar de mots novèls per “l’accion de se pausar (en parlant d’un avion)” e “l’accion de se tornar enlairar”. Aterrar coma l’aterratge son de neologismes artificials recents; es doncas interessant de veire cossí aquò de ditz dins las autras lengas neolatinas.

  • En francés, i aviá dos vèrbes, atterrer e atterrir que volián dire ”s’avançar de la tèrra (en parlant dels vaissèls)” e que s’empleguèron tanben en parlant dels avions. Mas, fin finala es aterrir que s’es impausat. E lo substantiu correspondent es l’atterrissage.
  • En italian, durant qualque temps, a l’infinitiu atterrare correspondèron dos substantius : l’atterramento e l’atterraggio. Après un periòde d’esitacion, es atterraggio qu’a prevalgut.
  • En catalan, i agèt tanben esitacion entre aterrar, aterratge e aterrissar, aterrissatge. Joan Coromines parla de la fòrma aterrissar coma d’un «barbarisme que s’havia improvisat com a substitut del francès atterrir». (Diccionari etimològic, 1988, volume 8, p. 448.) Pompeu Fabra causiguèt aterrar e aterratge e ara son los sols mots que s’emplégan en catalan estandard.
  • En castelhan tanben i agèt esitacion entre siá aterrar, aterraje, siá aterrizar, aterrizaje. Mas ara, çò sol que se ditz es, a la francesa, aterrizaje, aterrizar. Al francés garantir correspond lo castelhan garantizar. Es qu’es en transpausant aquela correspondéncia qu’al francés atterrir correspond l’espanhòl aterrizar ? Benlèu…
  • En portugués s’emplega aterrar, a aterragem dins la varietat d’aquela lenga parlada al Portugal. Mas, aterrissar (emai aterrizar !), a aterrissagem son de francismes (condemnats pels puristas) que son coneguts dins la varietat parlada al Brasil. (Houaiss, 2001, p. 333.)

Fin finala, la màger part de las autras lengas emplégan actualament l’equivalent de las fòrmas occitanas aterrar, l’aterratge. Solas excepcions : lo francés e lo castelhan.

Dins los diccionaris occitans, i a esitacion entre aterrar, l’aterratge (L. Alibèrt, Felip Blanchet, G. Castellana, J. Coupier, C. Rapin) e aterrir, aterrissatge (R. Barta). E n’i a que pòrtan los dos.

A mon vejaire, çò melhor es de causir las fòrmas a la catalana : aterrar, l’aterratge, coma o fa Alibèrt.

A prepaus de l'autor

Jacme Taupiac

Jacme Taupiac, nascut en 1939 en Lomanha, es un lingüista occitan contemporanèu reconegut, membre del Grop de Lingüistica Occitana, del conselh lingüistic del Congrès Permanent de la Lenga Occitana e de l'Institut d'Estudis Araneses-Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana. Trabalhèt e trabalha encara bravament sus la normalizacion de l'occitan e lo desvolopament de l'occitan estandard. Publiquèt un ramelet de trabalhs sus la lingüistica occitana : L'occitan blos (1964), Diccionari de mila mots (1992), Gramatica occitana (2000)...

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !