Seleccionar una pagina

L'occitan blos

0 |

La prosopopèia

La prosopopèia

Lo mot literari la prosopopèia significa «l’accion d’atribuïr a de personas absentas o a d’èssers inanimats un certan discors, sovent grandiloquent».

Aquel mot se tròba dins lo diccionari de l’occitan medieval de Francés Rainoard (François Raynouard), escrich la prozopopeya. Dins lo meteis diccionari se tròba tanben un autre mots de meteissa terminason : l’onomotopeya. (Lexique roman, 1844, tòme 6, paginas 392 e 441.) Ara escrivèm onomatopèia (ambe la sillaba ma) e prosopopèia. En catalan se ditz l’onomatopeia e la prosopopeia; en castelhan : la onomatopeya e la prosopopeya.

Aqueles dos mots an en latin la finala -pœia. E los mots latins son pas que la transposicion de mots grècs en -poiïa (ambe, sus la vocala ï, dins la grafia grèca, a l’encòp un trèma e un accent agut). Avèm doncas : en grèc prosopopoiïa; en latin prosopopœia; en occitan prosopopèia.

Çò remarcable es qu’aqueles dos grecismes (arribats en occitan en passant pel latin) an la meteissa terminason dins l’etime grèc e dins la transposicion latina. Doncas, en occitan, se disèm la prosopopèia, per coeréncia nos cal dire l’onomatopèia.

La fòrma occitana prosopopèia, que remonta a l’Edat Mejana, es portada per F. Mistral (dins Lou Tresor, en 1886), R. Barta (en 1980), C. Laus (en 2001), Cantalausa (en 2003), Fettuciari-Martin-Pietri (en 2003), Narioo-Grosclaude-Guilhemjoan (en 2005), C. Rapin (en 2006), l’Academia occitana (Diccionari, 2016, consultable sus internèt).

Mas, tot lo mond a pas comprés lo parallelismes etimologic que i a entre prosopopèia e onomatopèia. Fettuciari-Martin-Pietri, Laus e Narioo-Grosclaude-Guilhemjoan an la terminason -èia dins prosopopèia mas la terminason -èa dins onomatopèa. L’incoerénca es evidenta.

Los autres tres mots que son de meteissa estructura finala que prosopopèia son : epopèia, farmacopèia e melopèia.

Mas i a un grand nombres d’autres grecismes qu’an, dins l’etime, d’autras terminasons que -popoiïa e ont es justificada la terminason -ea en catalan e -èa en occitan : l’apnèa, l’azalèa, la diarrèa, Focèa (nom de vila d’Asia Menora), l’idèa, la logorrèa, Medèa (eroïna de la mitologia grèca), Nicèa (vila situada actualament en Turquia, ont se tenguèron dos concilis importants, un en 325 e l’autre en 787), la ninfèa, l’odissèa, l’orquidèa, la panacèa, la teodicèa.

Demest aqueles “grecismes”, es a dire mots d’origina grèca, n’i a de plan ancians (coma idèa) e d’autres de plan recents e artificials (coma orquidèa, mot fargat al sègle XVIII pel suedés Carl von Linné).

A prepaus de l'autor

Jacme Taupiac

Jacme Taupiac, nascut en 1939 en Lomanha, es un lingüista occitan contemporanèu reconegut, membre del Grop de Lingüistica Occitana, del conselh lingüistic del Congrès Permanent de la Lenga Occitana e de l'Institut d'Estudis Araneses-Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana. Trabalhèt e trabalha encara bravament sus la normalizacion de l'occitan e lo desvolopament de l'occitan estandard. Publiquèt un ramelet de trabalhs sus la lingüistica occitana : L'occitan blos (1964), Diccionari de mila mots (1992), Gramatica occitana (2000)...

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs articles

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !