Seleccionar una pagina

Retrach literari

0 |

JOSEPH SALVAT o L’OCCITANISME DINS LA GLÈISA (1889-1972)

(1889 – 1972)

joseph salvat

Josèp Salvat nasquèt a Rivèlh (dins lo pèmont dels Pirenèus audencs) lo 8 de novembre de 1889, moriguèt lo 29 de decembre de 1972 a Surban (Arièja). La siá familha fa partida de la pichòta paisanariá catolica : s’i « balha » de bon grat un o mai d’un enfant a la Glèisa ; aquò serà lo cas per Josèp e son fraire l’ainat, Pèire. Seguirà los corses del Seminari, en venent quitament professor d’espanhòl al Pichon Seminari de Castèlnòu d’Arri (1927). D’aquel temps, aurà fait tota la Granda Guèrra, e a sa sortida farà omenatge als sieus compatriòtas rivelhencs mòrts al combat.

S’afirma plan d’ora coma un presicaire biaissut en lenga d’òc, portant la « bona paraula » de catedrala en catedrala, de Sant Nasari de Carcassona a Sant Nasari de Besièrs en passant per Sant Just de Narbona : sos tèmas favorits son la vinha e lo vin (eucaristic), lo blat en èrba e… la Verge Maria, per el protectritz d’Occitània. Encontra Prospèr Estieu en 1922 dins sa retirança de la Montanha Negra, a Raissac de Lampi, e lo tòrna menar en religion catolica (Estieu lo liure pensaire escriurà quitament de cantics : qual o auriá cregut quand luchava per arborar una estatua a la glòria d’Esclarmonda la Catara, dètz ans per abans ?). En 1927, crèa amb lo meteis Estieu lo Collègi d’Occitania que se va lançar dins de corses per correspondéncia fàcia a l’incuria dels poders publics a promòure l’ensenhament de la lenga d’òc. Salvat ven successivament Majoral del Felibritge (1927) – i defendrà lo tèrme « occitan » – puèi Manteneire de l’Acadèmia dels Jòcs Florals de Tolosa (1930), e director de la revista Lo Gai Saber fins a sa mòrt en 1972. Foguèt titular d’una cadièra de lenga e literatura occitanas de 1938 a sa retirada a l’Institut catolic de Tolosa. Foguèt tanben pionièr de las emissions de ràdio en lenga occitana (notadament pendent la segonda guèrra… çò que li valdrà qualques pensaments cap a 1946 amb una comission d’epuracion de la premsa venguda de París).

Publicant plan d’estudis istorics e d’istòria literària, foguèt l’autor d’una Gramatica occitana de referéncia (5 edicions publicadas, aprèp una parucion en librets tre 1929, la primièra estent lèu fait prefaciada per Jérôme Carcopino, secretari d’Estat a Vichèi). Marescalista acarnassit, foguèt pasmens deportat coma ostatge pels Alemands en desbranda del 9 de junh de 1944 al 20 de mai de 1945, dins un camp pròche Amborg ont escriguèt dins las pièger condicions Mon Diurnal de la deportacion, publicat segon la siá volontat aprèp sa mòrt sonque. I montèt alavetz… una escòla felibrenca, l’Escòla de la Crotz Jauna (los jaulièrs pintravan una crotz jauna sul vestit dels presonièrs tre lor arribada), dotada d’un cant, La Galera, tirada de l’òbra de Mistral !

Jos la proteccion de l’Escòla Occitana creada en 1919 e dins la rega del musician Deodat de Severac (1872-1921), se formèt a son iniciativa, en 1924, una associacion nomenada « Grilhs del Lauragués ». Plan actius, aqueles d’aquí arborèron lo 24 de mai de 1925 un bust a la glòria d’August Fourès (1848-1891) a Castèlnòu d’Arri, membre fondator del… Felibritge roge, mèstre de pensar d’Estieu e de Perbòsc[1]. Enfin, organizèt a comptar de 1958 un « Pelegrinatge dels paises d’òc » a Lorda.

Òme de conviccions e de tensions intèrnas, Salvat, plan a drecha, faguèt tot per far conéisser lo libertari Fourès e, quitament quand condemnava lo catarisme eretic al sieu agach (mas pas los « Cramats » de Montsegur !), unissiá dins son èx-libris sa pichòta glèisa de Rivèlh e lo famós castèl. Per o dire en qualques mots, foguèt un òme d’accion màger per la difusion de l’idèa occitana.

[1] Salvat compausarà una primièra biografia de Fourès en 1927, acompanhada d’una causida de tèxtes. Donarà un trabalh mai complèt cinquanta ans mai tard editat per la Bibliotèca del Collègi d’Occitania.

Vous souhaitez lire cet article en français ? C'est possible !

Lire l'article en français

A prepaus de l'autor

Herve Terral

Hervé Terral foguèt sociològ de l'educacion a l'Universitat de Tolosa-Miralh e n'es ara retirat. Publiquèt d'obratges universitaris sus l'educacion, l'escòla, l'ensenhament professional en França. Occitanofòn d'aurelha d'entre Besièrs e Nimes, s'interessèt totjorn a la literatura d'òc e notadament a Antonin Perbòsc. Faguèt paréisser, en 2014, "L'Occitanie en 48 mots" (IEO Edicions), un libre de vulgarizacion de la civilizacion e de la cultura occitana, amb d'articles alfabetics dedicats a de concèptes coma l'istòria, la gastronomia, la literatura, largament sorsats e illustrats de citacions. Pel Diari, acceptèt de s'encargar d'una seria de retrachs d'autors de lenga d'òc... pas totes plan coneguts d'alhors !

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Inline Feedbacks
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !