Seleccionar una pagina

D'escart e de talvèra

0 |

Itineraris de luxe

Qu’ei un luxe era poesia, qu’ei un luxe era letradura, qu’ac pensi, mes un luxe accessible, que nos podem dar s’ac volem. De pan e de ròsas qu’avem besonh, ç’a dit eth poèta, de luxe doncas autant coma deth alimentari. Un “bon sens” pegòt que deisharia créser eth contrari : “ce n’est pas avec du Verlaine qu’on fait marcher les locomotives !”, ça nos getava un professor de fisica gelós deth de letras… Aqueth utilitarisme que nos emposoa era vida, que nos fè passar a costat de causas que balharian gost, shuc, sens a d’auguas oras.

Era Bigòrra qu’ei tèrra de poesia autanplan coma u’auta, mes que n’ac sabem o n’ac volem saber. Plan solitaris que passan era sièva eternitat eths bustes de Jules Laforgue en parc Massey o de Miquèu de Camelat ena plaçòta d’Arrens en Lavedan, pòc de monde que s’avisan deras placas que bremban eth sovier de Filadèlfa deth costat deths Tèrmes de Banhèras, o de Théophile Gautier en còr de Tarba… O alavetz qu’ei ua coneishença toristica leugèra, sense sustot anar véser ena òbra d’aqueths venerables : sacrats que son, n’i toquem pas ! Urosament que i a licèus e associacions enà entretier era halha pr’aquò, e tanplan evocar eths autes escrivans pòc o mens d’ací : Tristan Derême, Lautréamont, Francis Jammes (nascut a Tournay), Simin Palay, enà parlar sonque deths dispareishuts…

Vertat que d’auguns an dus còps tòrt : en prumèr d’èster escrivans, en segond d’aver escrivut en gascon ! Qu’ei atau que podetz passar en un vilatge armanhaqués on neishoc e on se moric un poèta gascon deths grans sense que deguns ac sàpia, a duas o tres excepcions benlèu : que citi ací ena sièva grafia Gondrin, patria d’André Pic (Andriu), 1910-1958, dont vos dèishi admirar se voletz aqueth portau que quilhèc ath sièu petit país.

Tarba, Gèrda, Banhèras, Arrens, Gondrin, de que passejà’s, en un itinerari de luxe !

GOUNDRI
Per Goundri qu’an û coumbent :
L’aure
soule y espouse lou bent,
taure
qui tume las grans parets.
Amne
mie, ès gnaute coumbent,
chets
psaume ?

Transposat en francés :

GONDRIN
Vers Gondrin ils ont un couvent
la brise
seule y épouse le vent,
taureau
qui heurte les grands murs.
Âme
mienne, y a-t-il un autre couvent,
sans
psaume ?

A prepaus de l'autor

Miquèu Pujòl

Un « Gavatch » en « Diari ». Nascut eth 27/01/1932 a Ercé en Haut-Coserans, qu'è parlat «gascon ara popa, qu'ei era mièva prumèra lenga, mes passat peras escòlas guèita qu'ensenhè eth francés (e un chic latin e grèc), e eth « occitan » que'm demandèren d'ensenhar enas annadas70. Militant dera Causa que venguè doncas , e encara mes enas annadas 90, quan m'arretirè en Bigòrra. Actor de Radiò-Païs, autor de Cronicas en Jornau locau, de plan de tèxtes de tota mèna en revistas (Païs Gascons Per Noste, Reclams, Gai Saber, autes...) e per mantun Concors d'expression gascona, actor deths « Amis d'Aulus et de la vallée du Garbet », embauchat en dus filmes, « l'Orsalhèr » e « la Vallée des Montreurs d'Ours » en qualitat de petit-filh d'un Orsalhèr. Que i a monde que m'an coneishut militant communiste pueish gauchiste deras annadas 50 a 80, e sindicaliste deths peluts en licèu de Murèt. Que som riche de cinq mainats, autant de petits-mainats, e de dus arrèr-petits-filhs. Que contunhi de participar aths « Amis d'Aulus, e a Radio-Païs on è fèt pielas d'emissions desempueish 1993, uei « Navèras camadas » on parlam de tot en gascon. Qu'è responut ara invitacion deth « DIARI », on è volut èster « d'Escart e de Talvèra » coma som tostems estat, militant mes en ensajant de no pas pèrder era capacitat de reflexion, enraïgat e dubèrt, en particulièr en presentant escrivans un chic desbrembats o costats mau coneishuts d'aquestis. « Gavatch » que 'm volè aperar quan escrivè, cada setmana annadas e annadas, ena « Nouvelle République de Tarbes », Gavatch qu'ei un qu'ei d'aci e non ei tot a fèt , Coseranés en Bigòrra, gascon cap e tot mes qu'aima a parlar de Mistral, de Bodon, o Delpastre coma de Camelat, qu'aima eth francés e d'autas lengas, d'escart e de talvèra se voletz. Maishant cantaire, qu'è escotat tots eths cantaires, eths dera Hestejada de Bigòrra, e de plan de coralas, e en eths melhors Marti eth prumèr, Nadau, et tots eths qu'an seguit, d'Eric Fraj a Marilis Orionaa. Mes que m'agrada d'entener "le Chant des cerises", Montand, Brel, Brassens, e tutti quanti, e uei de mes en mes eths grans dera "musica classica", Mozart, Bach, Verdi, tot Intermezzo ara TV... qu'avetz endeviat ! Pr'aquò, quin plaser d'entener un arrèr-petit-filh attacar dab un auboès deth Coserans o un filh dar-se'n dab Nadau ! Miquèu Pujòl

M’aboni !

Anóncia

Los darrièrs articles

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !