Seleccionar una pagina

Dins lei tribunas

0 |

Fuguèsse estat jogaire de fotbòl Gaston Fèbus…

La question pòu semblar destemporada, e pasmens… Lo fotbòl ja existiá a l’Edat mejana ! Li disián puslèu la sola e fuguèt creada en Normandia puei importada en Anglatèrra. L’etimologia dau tèrmi « espòrt » ven de « desportar », es a dire s’amusar, si divertir. N’èra un bèu, de divertiment ! Sensa vertadieras règlas, lo fotbòl medievau (tanben folk football de l’autra man de Marga) es bèu promier l’escasença de rescòntres pendent lei jorns de fèsta ò de carnavàs. La composicion dei chormas, divèrsa, es un mejan d’exteriorizar lei conflictes : vilatge còntra vilatge, mestier còntra mestier, maridats còntra jovenòmes, etc. La tòca es generalament de portar lo balon, fach d’una vessiga de pòrc ò mai simplament de fen ò de fusta, fins a un endrech dau canton chausit per avança. Estent que lei doei chormas podián recampar de desenaus, veire de centenaus de jogaires, que lei partidas podián durar mai d’un jorn e que tot èra a pauc près permés, es de bòn imaginar lo chaple qu’èra ! Segon l’istorian especialista dau sègle XIV Siméon Luce, lei participants « devián aver gaug de pas s’èstre crebat l’uelh ni romput lo braç ò la gamba ». Un pauc coma lo match amator dau dimenche, qué…

En 1319, lo jove Gaston Febus a bensai agut fum de l’ordenança dau rei de França Felip V que rend aquel espòrt illegau. Es vist coma un juec violent, mai es tanben a l’origina d’atropaments populars potencialament dangeirós. Pièger, pòu representar, en delà d’una activitat esportiva, una mena de justícia populara qu’escapa donc a la manmesa dau poder reiau. Coma aquò Charles V decidís, en 1369, de punir tot juec de bala de pena d’empresonament. Emai la Glèisa, que jamai longanheja per restrénher lei libertats dau pòple, usa de son poder còntra la sola, coma en Bretanha, onte lo clergat locau jura d’escomenjar lei solaires e de li donar una emenda « qué que siegue sa condicion ». Verai qu’aquela activitat es pas reservada au pichòt pòple. D’eclesiastics, tanben de borgés emai de nòbles, jògan a la sola. Lo balon es a l’epòca un vector de recampament dei classas socialas, es solament a partir dau sègle XVII que lo terrenh de juec se limitarà a un camp ben definit. Lo fotbòl medievau perdrà, de fach, un pauc de sa foncion sociala d’origina.

Ara, es ora de respòndre a la question : auriá fach un bòn fotbolaire, lo Gaston ? Avèm pas trobat d’elements istorics que permeton de saber se òc ò non, aquel amorós de la caça toquèt lo balon dins sa vida. Vesin dau prince negre, lo senhor anglés d’Aquitània, auriá ben poscut aprofichar de sa preséncia per descobrir un espòrt qu’èra fòrça espandit dins aqueu reiaume. Lei cronicaires de l’epòca parlan d’un òme ben bastit e aquò’s primordiau per jogar au fotbòl. Febus auriá pogut èstre un grand defensor, per çò qu’a bastit un remirable malhum de fortalesas tot lo lòng dei Pirenèus. Seriá tanben estat un fin tactician, que passèt son temps entre alianças e guèrras a joglar entre França e Anglatèrra. Lo Gaston tanben èra un poèta, un vertadier numèro 10, careçava lei mòts coma Zidane la bala. E tot d’un còp, plegam leis uelhs : escaufats au mitan d’una fola medievala, s’imaginam coma un suportaire cantant « Febus Aban ! »

A prepaus de l'autor

Matieu Casanova

Marselhés de naissença, còrse e piemontés d'origina, exiliat en Biarn pendant dètz ans. Faguèri lo jornalista a Ràdio País a Pau quauqueis annadas avans que de tornar au mieu. Ai redigit d'articles per d'unei mèdias en lenga nòstra e fuguèri animator de l'Ostau dau País Marselhés. M'agradan l'istòria, lo fotbòl e lo chich kebab, tres causas que se marridan perfectament s'avèm un pauc d'imaginacion.

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Inline Feedbacks
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !