Seleccionar una pagina

Dorsièr

0 |

Fèlix CASTAN

Per Alain DAZIRON

Fèlix CASTAN

Ancian professor d’istòria establit en Lomanha, Alain Daziron es un testimòni actiu de l’òbra de Fèlix Castan e ne fa viure la pensada amb notadament las Jornadas de L’Arraset, que n’es lo portaire e l’animator.

Qu’es çò qu’animava Fèlix Castan ?

Fondamentalament, Fèlix Castan voliá que la cultura occitana dialògue amb la cultura francesa tanplan coma amb las culturas del monde. Son estremal èra la pluralitat de las lengas e de las culturas. Es per aquò que se desfisava tant de “l’infèrn unitarista” que marca la pensada francesa que de “l’infèrn regionalista” que redusissiá, segon el, la cultura occitana a un biais de “literatura de campanal”.

De qu’es l’istòria de Castan amb l’IEO ?

Fèlix Castan aviá plan mesat, a la debuta de son engatjament, sus l’IEO que n’èra un dels fondators e un dels pilars màgers amb Robèrt Lafont e Ismaèl Girard. Per el l’IEO èra un organisme pedagogic per portar al mai naut e al mai luènh la lenga e la cultura occitanas. Per aquò despleguèt un esfòrç dels bèls per far viure la revista OC que ne foguèt lo capredactor de 1948 a 1954, son atge d’aur.

En 1954, Fèlix Castan daissèt sa foncion dins la revista e ne donèt puèi las rasons : “A l’amassada generala de 1954, Robèrt Lafont presenta un rapòrt ont la nocion d’economia es fondamentala. Subrepassa las nocions culturalas. Lor disi qu’es lo contrari de çò que fasiam duscas aquí.” Se mesfisava del nacionalisme amagat que sentiguèt totjorn coma una androna pel movement occitan.

 En 1965, foguèt fòrabandit de l’IEO, çò que daissarà una nafra de mal sonhar e una incomprension immensa, el que vesiá l’occitanisme coma una familha de pars qu’obravan – amb de sensibilitats mescladas – per la respelida d’una lenga e d’una cultura.

Quala èra sa vision de la cultura occitana ?

Son apròchi d’Occitània e de l’occitanisme foguèt longtemps marcat per son istòria pròpia. Estudiant a París, tornèt dins Òlt a la debuta de la guèrra per causa de malautiá e s’avisèt que la literatura occitana aviá produsit d’òbras de la meteissa qualitat que la literatura francesa.

 L’enigma per el èra qu’un país sens rei, sens estat, sens volontat nacionalitària aguèsse poscut engendrar una produccion culturala superiora a plan de nacions constituidas. Segon el “lo principal messatge d’Occitània es qu’un pòble se pòt exprimir autrament que per una nacion. Occitània laura lo sòl amb un araire cultural.” Es aital que botèt tot son vam per bastir un contracamp cultural occitan amb lo festenal de Montalban, vengut caireforc d’Occitània, que recampava totas las disciplinas.

Aviá tirat las leiçons del fracàs del Felibritge “que s’èra botat en situacion de victima etnica a l’espèra de reparacions que jamai venguèron pas per çò qu’aviá pas los mejans de far pression sus la nacion. Empleguèt sas fòrças a exigir que li bastiguèsson un ostal puslèu que de lo bastir el.” Es per aquò que consacrèt sa vida tota a donar una cara a Occitània, sul camp de las culturas del monde.

Qual es uèi l’eretatge de Castan ?

Es immens mas pas pro botat en lum. Dobrís un camp de reflexion e de recèrcas pel sègle 21. Compliguèt un trabalh dels bèls per descobrir, comprene e tirar lo sens de mila ans de literatura occitana, un exercici dins lo qual èra sens parièr. Mostrèt que s’agissiá pas sonque de salvar Occitània, mas tanben de garir França d’un “deliri de puretat linguistica e culturala”. Aguèt l’audàcia de clamar qu’Occitània èra pas lo produch d’un sòl mas que dependiá totalament de sas òbras. Èra evident per el qu’èra pas la lenga que salvariá la cultura mas plan la cultura que salvariá la lenga. Çò que nos questiona uèi sus la nocion de “socializacion de la lenga”. D’un biais mai general, tota la pensada e l’òbra de Fèlix Castan invitan los actors de la cultura occitana a trobar la via pròpia de la nòstra identitat puslèu que d’assajar de reprodusir las configuracions d’autra natura coma las de Catalonha o del País Basco.

A prepaus de l'autor

Danís Chapduelh

Danís es capredactor del Diari e cargat de mission per l'Institut d'Estudis Occitans de la Region Occitània / Pirenèus-Mediterranèa dempuèi mai de 2019.

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Inline Feedbacks
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !