Seleccionar una pagina

Rescontre

0 |

Entrevista : Cecila Chapduelh

Entrevista : Cecila Chapduelh

Cecila Chapduelh sortís son prumièr recuèlh poetic  A chara o crotz a las edicions Lo chamin de sent Jaume, (2015).

Siás jove, siás una femna e escrives en occitan, aquò fa fòrça de minoritats per una sola persona ! O vives plan ?

Alara, una autra minoritat es qu’escrivi en lemosin e coma vivi en Miègjorn-Pirenèus, parlar d’un libre escrit en lemosin es encara mai minoritat que d’escriure en occitan. Doncas es qu’o vivi plan ? Francament ja, escriure de poesia es un genre literari qu’es minoritari donc tant qu’a far de cumular, aquò me va ! Aprèp urosament qu’i a la traduccion en francés. Es una traduccion mas es pas un trabalh poetic, es un trabalh de traduccion pura.

Siás tu que faguères aquela traduccion en francés ?

Òc, amai coma l’escritura ven primièr en occitan es pas aisit de revirar en francés quicòm de ja pro intime. En francés i a pas la meteissa sabor a mon sens, brica.

Après, es important d’aver la traduccion en francés per los que parlan pas lemosin…

Òc, es important d’autant mai que la lenga poetica permet de libertats e sustot de jogar amb los mots que son pas tròp utilizats sens se sociar de çò que comprendrà o pas lo legidor.

Es ton primièr libre de publicat ? En quant de temps l’as escrit ?

Es aquò òc, es ma primièra publicacion. Es un recuèlh poetic donc quand ai una tematica que me ten a còr e qu’ai enveja de dire quicòm dessús, la nòti e lo poèma ven pas forçadament sul pic. Pensi que per escriure un recuèlh poetic atal me calguèt quasiment dos ans! I a lo sicut, aquò es pas un problèma, mas abans de trobar la forma del poèma, de cossí dire aquela causa… Perque sovent son de causas anecdoticas e pòdon èstre tanben de problematicas prigondas e de causas que me tenon a còr e mai de causas que tenon a còr, pensi, a plan de personas : l’amor, l’erotisme, de causas comunas en fait. I a pas res de revolucionari aquí dedins. Lo tot es de trobar lo ton e la forma.

E cossí faguères pel recampament dels poèmas ?

Es un amassadís de poèmas atal e puèi s’apèla A chara o crotz que vòl dire «Pile ou face ». Èri a un moment de causida, de questionaments, de causas atal, lo passatge de la trentena benlèu tanben. Segurament…

Es complicat ?!

E òc ! Alara, l’autre recuèlh serà al passatge de la quarantena o benlèu trenta cinc ! [rire] Aquò dit, dises « èstre joves, èstre una femna », es pas una minoritat, soi pas d’acòrdi. Non la minoritat es d’èstre occitan e d’escriure en lemosin en Miègjorn-Pirenèus. Faguèri una presentacion de mon libre en Arièja e fasián los que comprenián, mas après me diguèron qu’avián besonh de legir lo francés per darrièr. A l’escrit, pensi que va plan, mas quand legissi a l’oral, es pas evident.

E òc perque la faiçon de dire los mots càmbia, per exemple pel mot « bòsc » qu’es dins un poèma, dises pas [bosc] non ?

Òc, disi [bô]. Es mai simple cresi per far rimar. A la debuta, coneissiái pas plan las tecnicas de versificacion en occitan, coneissiái pas los còdis. Donc fasiái a l’aurelha e efectivament a l’aurelha, las consonantas se pronóncian pas, es mai aisit de faire rimar en lemosin. Aprèp, pauc a pauc, me soi avisada que seriá complicat per un legidor lengadocian se me caliá publicar. Se veson los poèmas mai recents amb aquò, que son de rimas un pauc mai trabalhadas per çò qu’es rimat. Tot es pas rimat aquí dedins, pr’aquò.

Non mas n’i a fòrça que son rimats…

Es a dire que per ieu del mai lo quadre es estreit, del mai es interessant de parlar d’una tematica universala. Perque cream los nòstres pròpis còdis de lengatge e coma son de tematicas que son estadas tractadas e retractadas es plan d’aver un quadre pro estreit e personal per far quicòm de personal justament.

Justament en parlant de rimas, tu, escrives amb de rimas, de pès e es quicòm que se fa un pauc mens en poesia. Perqué aquel retorn a aquela forma pro classica ?

La responsa es dins lo darrièr poèma del recuèlh qu’es una tenson entre l’editor, Jan dau Melhau, e ieu. Es el que pausèt la question justament e per resumir en gròs –enfin per resumir o desvelopar– legissi pas de poesia. Sustot en occitan. La literatura occitana francament es quicòm que me tomba sovent de las mans. Per contra çò que m’agrada es la cançon tradicionala. E la cançon tradicionala es plan ritmada. Las rimas son pas vertadièrament de rimas ; son d’assonàncias mas, per ieu aquò es una font de trabalh. E , i a tanben l’afar de la musica. En fait sabi pas escriure de musica. M’agradariá mas soi pas prèsta. Quand pensi a un poèma i a l’aire tradicional que ven darrèr. Lo primièr notadament, la « Borréia », i a una cançon tradicionala que li fa responsa.

Donc as enveja de botar en musica tos poèmas ?

Benlèu pas aqueles poèmas mas n’ai d’autres en cors qu’an mai una forma de cançon. Ara qu’ai comprés los còdis de versificacion en occitan pensi qu’es mai aisit per ieu. Ara escrivi mai viste , n’ai que seràn a botar en cançon. Son escrits vertadièrament coma de cançons, çò qu’es pas lo cas aquí [dins A chara o crotz].

Tanplan, coma se passa l’escritura per tu ?

Es pas evident. I a pas de recèpta. Ai una lista de tèmas qu’enregistri sus ma lista de causas a faire sus mon smartphone e quand me fau cagar –dins una amassada del conselh per la lenga occitana per exemple ! [rire]– ai l’esperit que se’n va. O mai que mai, just abans de m’endormir, aquí i a las idèas que van plan mai viste. Es atal que se passa. Aprèp, i a pas una sola solucion per escriure.

En mai del tèxt i a de gravaduras de Jan-Marc Siméonin tanben que son fòrça polidas e qu’illustran de poèmas…

Jan-Marc Siméonin trabalha lo negre e aquelas gravaduras son d’una expressivitat tròbi… Es el que a la lectura dels poèmas faguèt aquò. Ieu me toquèt francament de veire çò que ne podiá sortir. Aviái pas tròp d’idèas de çò qu’aquò podiá donar. Tostemps, pensi que quand escrivèm quicòm, sabèm pas cossí serà recebut dins lo cap de l’autre. Mas aquí quand vegèri notadament son illustracion que faguèt per « La maujauventa » [« La femme funeste »] me faguèt quicòm.

As de projèctes de collaboracion artistica per l’avenir ?

Aquí, las gravaduras de J-M Siméonin se pòdon veire a l’espaci occitan de l’IEO d’Arièja [Julhet 2015] perque i ai fait una lectura. Donc çò que fau es que per caduna de las gravaduras legissi lo poèma que correspond e de còps una cançon tradicionala d’una tematica equivalenta. Aprèp serai a l’Estivada e pendent lo Festenal Occitània a l’Ostal d’Occitània. Es pas encara completament organizat mas deuriái far una lectura pel Festenal Occitània e un debat a l’Estivada. Las gravaduras seràn tanben expausadas tota la setmana a l’Estivada. Mas pas sonque las gravaduras de mon libre perque el es qualqu’un de fòrça, fòrça productiu e que trabalha quasi sistematicament amb l’edicion Lo chamin de sent Jaume. Es la rason per la quala causiguèri aquel editor. M’agrada fòrça aquel estil. Es plan expressiu, los traits son tostemps exagerits e d’un autre costat, l’espaci es completament manjat e emplenat. Aquò dona a l’encòp una deformacion amb un embolh e tot çò que vòls, mas d’un autre costat i a un espaci fijat. Se sarra un pauc de l’estil de l’escultura medievala tròbi. A fait un libre tanben, Sents ; a dessenhat de sents de sa composicion e a costat i a un tèxte sus de sents qu’existisson e d’autres sus de sents qu’a inventat e es tostemps plan expressiu. Sovent dona a la cara umana de bècs, de deformacions. E çò qu’es impressionant es que fa 40 ans que fa aquò e a Tolosa per exemple es pas conegut. Es de Lemosin e puèi es de lenga occitana, çò qu’es pas evident quitament per un artista grafic mentre qu’es visual.

En parlant d’estil medieval per las gravaduras, t’agradan los trobadors non ? De còps tròbi que ton escritura sembla a aquela d’eles.

Aprèp es una question de versificacion tanben cresi. En lemosin avèm la possibilitat de copar los mots per tirar una sillaba. Per dire « sonque » podèm dire [ma] o [noun ma]. Del còp ajuda per la versificacion, pel nombre de pè. Pensi que l’edat mejana es un pauc aquel estil mas es practic de poder copar los mots ! L’idèa es de revisitar lo genre per li tòrcer un pauc lo còl. Per exemple m’agrada plan la « Tenson des bambou » de Massilia. Es Arnault Daniel cresi qu’a escrit una tenson sus una femna que li a demandat de li botar una flabuta dins lo cuol per jogar de flabuta amb lo cuol ! [rire] E el se pausa coma question dins la tenson se òc o non cal respondre a las exigéncias de la dama.

A chara o crotz – Cecila Chapduelh
112 pajas
14 x 21,5 cm
14 €
Edicions Lo chamin de sent Jaume

A prepaus de l'autor

Lo Diari

Aquel compte es bailejat per tota la còla de redaccion del Diari. Es aquel compte que s'ocupa dels afars corrents sus aqueste site e s'encarga de la publicacion dels articles.

M’aboni !

Anóncia

Los darrièrs articles

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !