Seleccionar una pagina

Dorsièr

0 |

Dorsièr – Polar : Entrevista – Yan Lespoux

Yan Lespoux es cercaire e professor de civilizacion occitana a l’Universitat Paul Valéry de Montpelhièr, es tanben un afogat de roman negre e lo creator e l’animator d’un blòg famós dins lo mitan dels legeires e critics de polars : Encore du noir.

Yan Lespoux, quora foguèt creat lo blòg ? D’ont ven aquela passion e cossí, pauc a cha pauc, n’avètz fach un trabalh regular de critica en linha ?

Creèri lo blòg en 2011, un jorn que ploviá e qu’aviái res mai de faire. L’idèa èra de partejar amb d’autres legeires a l’entorn del roman negre. Çò que fasiái ja d’un biais irregular a travèrs de cronicas o d’entrevistas per la revista 813. Sabi pas tròp fins quora me caldriá remontar per trapar las originas d’aquela passion, mas es anciana, solide. Dos libres importants per ieu foguèron L.A. Confidential, de James Ellroy, que descobriguèri adolescent e, mai o mens a la meteissa epòca Fantasia chez les ploucs (The Diamond Bikini, en VO) de Charles Williams que me conselhèt mon professor de francés en segonda. Après la creacion del blòg, foguèri en contacte amb d’editors interessats que me mandèron de libres, amb d’organizators de festenals que me sollicitèron per animar de rescontres, amb d’autors e quitament amb de jornals que me demandèron de faire d’articles per eles. Es aital que, pauc a cha pauc, lo blòg es devengut, non pas un trabalh, mas un pauc mai qu’un léser.

La definicion del roman negre es variabla, quins son los elements essencials, segon vos, del genre ?

I a tant de definicions del polar e del roman negre coma de legeires. Ai pres la costuma de reprene los mots de Jean-Patrick Manchette, grand autor de polar e critic que disiá que lo polar es la literatura de la crisi, e n’excluís per aquò lo roman policièr a l’anglesa. Es justament la multitud de sos jos-genres que fa l’interès del polar. E, tanben, i a pas forçadament besonh que i aja una intriga criminala per faire un roman negre. Trapam doncas los classics whodunit o romans a enigma, las istòrias de policièrs que menan d’enquistas, las de criminals… D’istòrias negras mas tanben d’intrigas que repausan fòrça sus l’umor, de romans negres politics… Es tot un mond.

Sul vòstre blòg, avètz classats los romans per zònas geograficas e culturalas. En delai de son espandiment internacional, trapatz que lo roman negre actual es variat segon las lengas e las originas dels autors o i auriá pas una tendéncia generala a l’uniformizacion ?

Las doas causas existisson : i a, d’evidéncia, una granda part d’uniformizacion que tend a copiar los Americans. Avètz aital d’autors coma Nesbø en Norvègia o Boris Quercia al Chile, per ne citar pas que dos (e que capitan plan), que fan de romans que i reprenon fòrça los topoï del polar american. Las istòrias de flics alcoolics e los thrillers son benlèu los genres ont i a la mai granda uniformizacion – e sovent la mai granda mediocritat. Mas i a tanben de mond que fan de causas fòrça originalas o que dison fòrça sus la situacion dins lor país : se’n parla encara pauc, mas i a dempuèi qualques annadas un grand retorn d’un polar italian fòrça ancorat dins de regions particularas : Valerio Varesi que parla de la region de Parma, Mimmo Gangemi en Calàbria, Alessio Viola per las Polhas, Maurizio de Giovanni a Nàpols… En mai, es sovent un polar en ligam estreit amb l’Istòria e que produsís de caps d’òbra vertadièrs coma Les Noirs et les Rouges (La legge dell’odio, en VO) d’Alberto Garlini que conta lo percors d’un fascista a la debuta de las Annadas de Plomb.

Dins aquel genre, òm s’estaca sovent a de personatges que se retròban de volum en volum, quales son vòstres personatges favorits ?

Vertat. Los personatges recurrents son fòrça utilizats, amb mai o mens de capitada, çaquelà. Mos favorits son Serge Storms, personatge de Tim Dorsey, qu’es un psicopata esquizofrèn que travèrsa Florida dins totes los senses en tuant de mond de biaisses fòrça originals. Totjorn del costat de l’umor, i a tanben lo personatge del regretat Donald Westlake, John Dortmunder : es un organizator de bracatges e de cambriolatges ultradotat, mas i a totjorn quicòm que vira mal… Fin finala, citarai lo comissari Ricciardi de Maurizio de Giovanni, qu’es un policièr napolitan qu’enquista dins l’Itàlia fascista de las annadas 1930. Sa particularitat es qu’es dotat del Fatto, un don que li permet d’ausir las darrièras paraulas dels mòrts. L’intelligéncia de l’autor, aquí, es qu’aquel poder li basta pas per resòlver los afars.

Un roman recent que vos marquèt ?

Es pas un roman mas una enquèsta – çò que los American apèlan de creative nonfiction – que se sona La note américaine, de David Grann. L’autor a trabalhat sus d’archius enòrmes per ensajar de comprene çò que se passèt dins un territòri indian d’Oklahoma dins las annadas 1920. Los Indians Osages possedissián aquesta tèrra que s’avisèron a la fin del sègle XIX qu’èra clafida de petròli. A partir de 1921, un seria de murtres comencèt e degun enquistèt pas seriosament, que la polícia e la justícia èran totalament corrompudas. Per aquò, l’Estat federal mandèt sus plaça en 1925 d’òmes del Burèu d’Investigacion (futur FBI). Tot aquò balha una istòria completament fòla…

Se pòt dire que i a un roman negre occitan d’expression francesa (Jean-Claude Izzo, René Merle, Philippe Carrèse entre autres) ?

O pensi, òc… mai que mai, d’alhors, un roman marselhés, que Marselha s’i prèsta segurament mercés a son istòria criminala, a sa mescla de populacions, a sa vida politica… De notar que lo primièr volum original de la colleccion de las « Vilas negras » d’asfalte, foguèt consacrat a Marselha… es pas un azard. Es una de las solas vilas que pòsca faire concurréncia a París dins lo polar francés. Centralisme obliga, al nòstre, avèm de mal a plaçar d’intrigas solidas fòra la capitala, al contrari dels Espanhòls, Italians, Britanics o Americans per exemple.

I a d’autors recents, en França, que pausan lor univèrs romanesc negre dins un quadre occitan ?

Òc. Sens forçadament n’èsser conscients. Es lo cas, per exemple, de mond coma Franck Bouysse que las intrigas de sos romans negres se debanan entre Cevenas e Lemosin, o de Marin Ledun que situa l’accion de sas darrièras òbras dins las Lanas e parla un pauc del país en oblidant la carta postala per metre en scèna lo mond que galèran dins las vilòtas pròche la còsta. Los ostals d’edicion La Manufacture de Livres, de París, e Écorce, de Creusa, fondèron, fa qualques annadas, una colleccion sonada « Territori » que i publican en màger part de romans que se debanan dins l’espaci d’òc. L’idèa estent de prepausar de romans negres que se passèsson fòra los grands centres urbans amb d’intrigas solidas portadas per una escritura de qualitat, lènc del « polar regionalista ».

Qué pensatz, coma critic, dels romans negres occitans coma los de la colleccion Crimis de l’IEO, lo trabalh de Florian Vernet o encara Joan Ganhaire, per exemple ?

Pensi que i a de causas bonas. Florian Vernet es un pauc particular ja qu’es mai que mai de pasticha de polar. Joan Ganhaire, el, repren de tramas pro classicas, mas las mena ben e ne profèita per parlar de nòstra societat. D’unes romans d’Eric Gonzalès son tanben de polits romans negres coma Arantxa o L’òrra istuèra d’un hilh de Gelòs. Après, o cal plan dire, lo roman negre es pas vertadièrament lo genre que los escriveires occitans causisson primièr. E coma son pas tanpauc fòrça nombroses, los escriveires occitans… la produccion demòra limitada.

Enfin, lo roman negre es tanben present dins los festenals, e n’i a maites sul territòri occitan, i participatz ?

Òc, n’i a un molon sul territòri occitan. Per parlar sonque de los que coneissi plan, i a Le Polar se Met au Vert al Vièlh-Bocau (del 21 al 23 de setembre de 2018), Un Aller-Retour dans le Noir a Pau (del 5 al 7 d’octòbre de 2018), Toulouse Polars du Sud (del 12 al 14 d’octòbre de 2018), lo festenal de Vilanòva-lès-Avinhon (del 8 al 11 de novembre de 2018), Du Rouge au Noir a Lunel (del 22 al 24 de març de 2019)… E pel rendètz-vos estival, lo Festival International du Roman Noir de Frontinhan que se debanarà del 29 de junh al 1èr de julh.

A prepaus de l'autor

Silvan Chabaud

Silvan es redactor al Diari, òc, mas carga mai de casquetas qu'aquela : jol nom de "Chab" canta dins Mauresca (Fracàs Dub) dempuèi la creacion del grop en 1999, e tanben dins Doctors de Trobar, doas formacions que fan sentir qu'es lo Massilia Sound System que lo faguèt cabussar dins l'emplec vivent de la lenga occitana. La lenga la maneja d'alhors tant que publiquèt un recuèlh de poesia, "Leis illas infinidas / Les îles infinies" (Jorn, 2012). Enfin, Silvan es universitari, autor d'una tèsi sus Bellaud de la Bellaudière, poèta provençal del sègle XVI e actualament cargat de corses a la facultat Pau Valèri de Montpelhier.

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !