Seleccionar una pagina

Istòria

0 |

Combatre a tot pèrdre ambe la França liura [Episòdi 6]

“Se battre avec la France libre à tout prix” es una entrevista de Jacques Modesti per Jean Lopez realizada a Marselha lo 13 de novembre de 2018 e publicada a l’origina pel magazine Sciences & Vie Guerres&Histoire.

Jacques Modesti es nascut en 1923 a Marselha (i viu encara) dins una familha còrsa de marins de comèrci e d’artistas. Sos parents desseparats, se’n va estudiar en Anglatèrra, avant de tornar en França en 1939 e al licèu en 1940. Que siá anglofòn li farà de bons servicis al dintre de la 2ena DB qu’intègra en 1943.

Lo Diari perpausa aquela entrevista en fuelheton, dins una version occitana d’Eric Astié.

Amb l’aimabla autorizacion de Jean Lopez, director de la redaccion de Sciences & Vie Guerres&Histoire.

Episòdi

6

Modesti es dintrat en plen dins la guèrra… Lo vaquí lançat dins son carri, direccion París. E malgrat totas las orrors de la guèrra que vei sul sieu camin, a pas gaire lo temps de s’arrestar : cal avançar !

G&H : E aprèp Le Mans ?

Jacques Modesti : Tornam pojar cap al nòrd, cap a Alençon, per acabar l’encerclament dels alemands a l’entorn de Falaise. Nos trucam a la 9ena Panzer. Mantuns de nòstes Sherman son tocats per de Panther. Carri contra carri, non i a fòto : los lors son melhors. Aquò’s lor canon de 75 que fa la diferéncia. A costat, lo nòstre es una petadoira. Tota la colona es blocada. Puèi, rodejam. Los presonièrs alemands començan d’afluir per centenats. Una division britanica nos ven relevar e nos regropam dins lo parçan d’Argentan (Orne). Aprenèm lo desbarcament de la 1ièra armada en Provença. Avèm bravament enveja d’arribar a París los primièrs. Totjorn lo vièlh contenciós ambe l’armada d’Africa… Sèm tot escàs a 200 km de París, mas sabèm que los americans an pas fait d’òsca per la vila sus la lista de lors objectius. De mai, aquò i es : lo 22 d’agost a 23 oras, l’òrdre nos es balhat de liuçar sus la capitala, en esvitar l’enemic tant coma possible. Sètze mila òmes reviscolats e plens de vam, 4200 veïculs, 200 carris se ronçan avant. L’estrambòrd es general, quitament se nos demandam pr’aquò çò que van far los alemands. Contunham de los préner fòrt al seriós.

G&H : Dins quina colona sètz ?

Jacques Modesti : Dins la qu’avança per la nacionala 20 [lo gropament Billotte, NDLR], al sud. A Longjumeau, sèm blocats. Los alemands son a 500m ambe de canons de 88, qui nos esquintan. Una dròlla subrebèla, amb un drapèl blanc a la man, ensaja de pujar sul carri qui es davant nautres. Es talhada en dos per una roncada de mitralhadoira. Vision òrra. Èri dins la torreta. Lo fòc a baissat d’intensitat. E vaquí que doas dròllas subrebèlas tornar, vertadièrament magnificas, pujan sus nòstre carri. Las fasèm davalar dins l’abitacle. Èram bravament quichats… Lor balham de chocolat. Non n’avián vist dempuèi d’annadas. Lor propausam un rendètz-vos, e sabetz qué ? E ben aceptan tè ! E al moment que las anam retrobar de l’autra part de la carrièra, rebordela una banda de resistents qui las agantan e las tabasan. « Traças de salòpas ! Vos venètz far borrar per nòstres liberators un còp pompats los alemands ! » Mon camarada e ieu, demoram atupits, coma dos amòrris, sens i comprendre mica. Avèm pas tornat veire las dròllas mai. Qualques oras pus tard, la colona torna partir e, en naut de la còsta de Longjumeau, vesèm arribar cap a nautres quinze o vint femnas, ambe de resistents qui las butan cap a la preson, armas afustadas. An totas lo cap tondut. Demest elas, las doas dròllas qui èran pujadas sus nòstre carri. Sèm estats nafrats. Fasián pas los 20 ans. Mas pas léser d’alentir, pas léser d’i pensar. Aquò’s aprèp que torna.

G&H : París vos sonava…

Jacques Modesti : E òc. Aquò tira encara a Antony, a la Croix de Berny, a Fresnes. Davant la preson, sèm encara aturats per de 88. Urosament sèm desblocats pel regiment de marcha de Chad. D’espanhòls ! Lors carris se dison Madrid, Guadalajara, Brunete, Guernica ! Soi un dels primièrs a dintrar dins París. Coma vos o disi ! Per la pòrta d’Orleans. Avèm una bagarra seriosa tocant l’Etoile, avenguda de Friedland. Al meteis moment, un de mos melhors companhs, qu’aviái conegut dins las presons espanhòlas serà tuat dins sa torreta, a la cantonada de la carrièra de Rivoli e de la plaça de la Concòrda. E puèi los presonièrs alemands començan de sortir dels bastiments. Se ronçan sus nòstres carris, los FFI los aparan d’una fola que los auriá linchats. Sèm anats fins al otèl Meurice, ont i aviá tanben de rambalh. Puèi avèm seguit cap aval los Champs Elysées en Sherman. Abans lo de Gaulle, lo jorn mai bèl de ma vida ! Non vos sauriái contar la violéncia de nòstres sentiments a-n-aquel moment. Caldriá èstre Victor Hugo per o far.

De seguir…

A prepaus de l'autor

Eric Astié

Eric Astié es neishut en 1960 suu bacin de la Tèsta de Bug. Pren consciéncia de la soa occitanitat au costat de Crestian Rapin o Marcèu Esquieu. Qu'es professor d'occitan e d'espanhòu e que viu adara en Guadalope. Que publiquè mantuns articles dens mei d'ua revista occitana, e qu'ei tanben l'autor de "Diari d'un mes de Març" (Prèmi especiau de la jurada Jaufre Rudel 2010), o d' "Astrologia Negra".

Laissar un comentari

Mercés de vos connectar per comentar
  Soscriure  
M'assabentar quand

M’aboni !

Far un don al Diari

Lo Diari, coma tota la premsa emai la premsa occitana, patís d'una situacion malaisida. Aquí vos perpausam de sosténer la cultura en occitan. Cada don compta !

Anóncia

Lo CalenDiari

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !