Seleccionar una pagina

Adishatz monde

0 |

Veishiga en pagèlas

Cobèrta Lo Diari 62

Fòto : José Cruz

Nos brembaram longtemps de segur las monècas de plastic d’aquesta annada assetadas sus la pitrangla d’estadis vueits de monde vertadèr. Totun lo jòc de rugbi ne s’arrestèc pas james e se sant de país n’a pas james hèit miracles, lo jogaire de rugbi, òc que n’a ! Alavetz ne’n coneishetz d’espòrts on un trentenat de dròlles an hèit un art de víver au mei córrer dambe ua veishiga hèita balon ovau ? Gaire, solide. Tot aquò d’un jòc neishut en Anglatèrra a la fin deu sègle dètz-e-nòu, jogat en prumèr dens collègis aristocratics angleses, dambe règlas de las cambiadissas e un comptatge de punts escur coma l’anma deu cohet eth mème ; un jòc que s’i parla de contunh de valors e convivéncia en tot hestejar la hèira deus trucs suu prat vesiau deu vilatge. Un drin de contradiccion aquí deguens, çaquelà ! Tanplan, ara a l’ombra deus cloquèrs occitans, que ça ditz los aujòus ensajavan de darrocar au jòc de la sola, se quilhan las pagèlas. E, aquò n’ei pas l’aute, la màger part de las equipas suu territòri de França que sian de quinzistas o de tretzistas, de mascles o de hemnas, son d’Occitània e tà hornir lo rugbi nacionau son pas de resta tanpòc los jogaires dambe l’accent deu mieijorn.

Vertat que i a quaucòm que truca ací ! D’alhurs fòrça monde, deus intellectuaus tanben, s’i son acarats tà saber coma e perqué senhoreja aqueth jòc en tèrras occitanas « despuish l’aup italiana a truvèrs vilas e monts e lanas e dinc a la mar grana », tau coma la Sobirana de la cançon deus Pagalhós gascons. E seré donc un drin girondin lo rugbi ? L’escriu lo filosòf Michel Serres dens lo son elògi deu rugbi d’Adichats, lo son obratge postume (2019) : sens cercar vielhas bregas a l’Istòria de França, l’autor nos parla deu cloquèr ovau deus vilatges d’aquí e d’un rugbi a l’encòp saber-hèr e cultura pròpia au país occitan. Un jòc qu’auré sabut au briu deu temps ahortir la soa independéncia de cara a la mondializacion e aus enjòcs financèrs deus espòrts d’auèi. E se n’ei pas ganhat, aquò raï ! nos ditz a son torn l’istorian Philippe Martel autor en 2019 de L’Histoire d’Occitanie : pr’amor lo rugbi que seré benlèu l’espòrt nacionau occitan, tostemps demorarà un jòc d’estrambòrd, d’arsec e de convivéncia… Atau quin plaser de legir e de huelhetar las paginas de l’obratge de Reinat DaubriacRené Daubriac, Si le LSC m’était conté – 100 ans de rugby, 2019. Eth qu’estoc hòrt de temps maire, regent e president deu club de rugbi de son vilatge, en 2019 tanben, a estrenat entà ne hestejar lo centenari, un testimòni deus bèths sus aqueth rugbi de vilatge ! Que s’i tròban e las hèitas e las benalèjas d’un club neishut en 1920 a Samatan (Gèrs), vengut lo LSC, Lombèrs-Samatan-Club fusion deus clubs de dus caplòcs de canton, pròche d’un quilomètre sonque, mes sustot testimòni d’aquera vita vitanta d’un vilatge coma tant d’autas on se mesclan de tostemps enlà vita de tot dia e vita deu rugbi : de victòrias partatjadas en desfèitas mau consentidas, de hèstas en pelejas, on quitament la marterada deu jòc professionau n’a pas arroïnat la resiliéncia de tots. E sus las fotografias, de generacions en generacions, de pairs en hilhs o en hilhas s’esgroan los noms deus jogaires, pro tà balhar esperança au comentator gersés qu’estòc celèbre un còp èra au finestron e que volèva s’enterrar au ras deu cloquèr, los pès virats cap a las pagèlas tà non pas mancar ua transformacion !

Òc, ben nat chepic, qu’ac auré podut díser atau ça’m par lo jogaire landés Pèire Albaladejo  plan acostumat aus dictons gascons :

Tà’u rugbi de vilatge, la cabana n’ei pas encara caijuda suu can !

A prepaus de l'autor

Francesa Truflandier

Soi neishuda a Paris, de soca gascono-alpina. Èri ensenhaire en lenga inglesa. Èi viscut dins Gèrs dempèi 2002. L’occitan, que mis grans e ma maire parlavan tostemps amassa, m’i soi botada aquí dins lo men vilatge, puish dambe l’ajuda remirable deu Collègi d’Occitània, deu Cfpòc de Tolosa e de Seuvalada en Biarn, de la formacion professionau a Aush e mantun autes : l’Academia de gascon de Sheishan en Astarac, los talhèrs de lenga deu Gèrs a Saramon e en l’Isla de baish, l’estagi de l’escòla d’estiu de la Guépia. Ei tanben participat a l’arcuelh deu Felibritge aqui. Soi venguda ahuecada de literatura, d’istòria e d’escritura occitanas. Èi escriut articles per "País Gascons" la revista de Per Noste, e ua petita cronica dambe l’escaish nom deu "trauca-sègas" dins "Le petit Journal du Gers". M’interessan tanben fòrça lo patrimòni, la musica tradicionau, las danças occitanas e la literatura iberica (castelhan e catalan).

Soscriure
M'assabentar quand
0 Comentaris
Retorns en linha
Veire totes los comentaris

M’aboni !

Anóncia

Los darrièrs clips

Cargament...

La letra del Diari

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Soscrivètz a nòstra letra d'informacions !

Vos prepausam de vos abonar, en dos clics, a una letra regulara que vos tendrà assabentat·da de las sortidas dels novèls Diaris papièrs e de la publicacion d'articles novèls.

Avètz soscrich amb succès !